Przegląd instalacji elektrycznej – co obejmuje i dlaczego warto?

Każdy właściciel domu czy mieszkania wie, że instalacja elektryczna to coś, o czym myśli się dopiero wtedy, gdy coś przestaje działać. Niestety, niesprawna elektryka to nie tylko niewygoda to realne zagrożenie pożarem i porażeniem. Polskie prawo budowlane nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek regularnych kontroli stanu technicznego instalacji, a wielu ludzi nie wie nawet, że taki obowiązek istnieje, a co dopiero, na czym dokładnie polega i dlaczego warto go traktować poważnie.

• Kto może wykonać przegląd instalacji elektrycznej
• Jakie pomiary i oględziny obejmuje przegląd elektryczny
• Jak często przeprowadzać przegląd instalacji elektrycznej
• Pytania i odpowiedzi dotyczące przeglądu instalacji elektrycznej

Kto może wykonać przegląd instalacji elektrycznej

Zlecenie przeglądu instalacji elektrycznej osobie bez odpowiednich kwalifikacji to jak powierzenie regeneracji silna samochodu mechanikowi bez wykształcenia teoretycznie da się zepsuć mniej, ale ryzyko jest ogromne. Przepisy budowlane jasno wskazują, że kontrolę może przeprowadzić wyłącznie osoba posiadająca aktualne uprawnienia do wykonywania pomiarów i badań instalacji elektrycznych. Nie wystarczy ukończony kurs ani kursanci certyfikat prawo wymaga konkretnych kwalifikacji zawodowych.

Zgodnie z obowiązującymi normami, osoba przeprowadzająca przegląd musi legitymować się minimum kwalifikacjami grupy 1 w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych oraz kwalifikacjami grupy 1 w zakresie dozoru nad tymi urządzeniami. W praktyce oznacza to, że elektryk z uprawnieniami G1 E i D ma zarówno teoretyczną wiedzę, jak i praktyczne doświadczenie w ocenianiu stanu technicznego instalacji. Bez tych dwóch elementów protokół z kontroli nie będzie miał mocy prawnej.

Uprawnienia te nie są przyznawane raz na zawsze. Osoby posiadające kwalifikacje muszą regularnie przechodzić procesy aktualizacji wiedzy i potwierdzania kompetencji.dlatego przed podpisaniem umowy z fachowcem warto poprosić o kopię aktualnego zaświadczenia o posiadaniu uprawnień. To niewielki krok, a może uchronić przed problemami, gdy protokół będzie potrzebny do odbioru budynku lub w razie kontroli ze strony nadzoru budowlanego.

Polecamy Czy wymiana instalacji elektrycznej wymaga projektu

Specjalista przeprowadzający przegląd musi być całkowicie niezależny od właściciela nieruchomości oraz od wykonawcy instalacji. Nie można zlecić kontroli temu samemu elektrykowi, który instalację montował konflikt interesów jest oczywisty. W praktyce oznacza to, że szukając osoby do przeglądu, należy szukać albo wśród niezależnych firm pomiarowych, albo wśród elektryków świadczących usługi wyłącznie w zakresie badań i diagnostyki, a nie montażu.

Warto też zwrócić uwagę na zakres ubezpieczenia OC takiego specjalisty. Profesjonalista zarabiający na pomiarach instalacji powinien posiadać polisę od odpowiedzialności cywilnej, która chroni zarówno jego, jak i zleceniodawcę w przypadku ewentualnych szkód powstałych w trakcie prac. Brak takiego ubezpieczenia powinien wzbudzić wątpliwości co do profesjonalizmu takiego wykonawcy.

Jakie pomiary i oględziny obejmuje przegląd elektryczny

Każdy przegląd instalacji elektrycznej składa się z dwóch głównych etapów, które razem tworzą pełny obraz stanu technicznego całego systemu. Pierwszy z nich to szczegółowe oględziny wszystkich elementów instalacji od rozdzielnicy głównej, przez przewody rozprowadzające, aż po osprzęt końcowy: gniazdka, włączniki, oprawy oświetleniowe. Specjalista ocenia wizualnie, czy osprzęt nie jest uszkodzony mechanicznie, czy nie ma śladów przegrzewania, przebarwień, luzów w połączeniach ani oznak korozji na zaciskach.

Powiązany temat Zewnętrzna instalacja elektryczną pozwolenie czy zgłoszenie

Podczas oględzin szczególną uwagę zwraca się na miejsca połączeń przewodów, ponieważ to właśnie tam najczęściej powstają problemy. Poluzowany zacisk generuje punkt o podwyższonemu oporze, a ten z kolei nagrzewa się podczas przepływu prądu. Z czasem temperatury potrafią sięgać setek stopni, powodując topienie izolacji i ryzyko pożaru. Doświadczony specjalista zauważy takie miejsca gołym okiem, jeszcze zanim sięgnie po jakiekolwiek narzędzie pomiarowe.

Drugi etap to pomiary wykonywane specjalistycznym sprzętem. Najważniejszym z nich jest pomiar rezystancji izolacji przewodów. Polega on na przyłożeniu napięcia probierczego (najczęściej 500 V DC dla instalacji domowych) między przewodem fazowym a uziemieniem i zmierzeniu, ile prądu upływowego przedostaje się przez izolację. Im wyższa wartość rezystancji, tym izolacja szczelniejsza. Normy określają minimalne wartości dla instalacji domowych jest to zazwyczaj nie mniej niż 1 MΩ dla każdego obwodu. Sprawdzenie szczelności izolacji jest kluczowe, bo jej degradacja to najczęstsza przyczyna zwarć i porażeń.

Równolegle wykonuje się pomiar skuteczności ochrony przeciwporażeniowej, potocznie nazywany pomiarem rezystancji uziemienia lub pomiarem selektywnym. Specjalista mierzy rezystancję pętli zwarcia, czyli sprawdza, czy w razie usterki w urządzeniu prąd zwarciowy będzie wystarczająco duży, aby wyzwolić bezpiecznik w wymaganym czasie. Zgodnie z normą PN-HD 60364, dla obwodów obwodowych czas wyłączenia nie może przekraczać 0,4 sekundy. Ten pomiar gwarantuje, że układ automatycznego wyłączania zadziała prawidłowo, gdy dojdzie do usterki izolacji.

Może Cię zainteresować też ten artykuł Przegląd instalacji elektrycznej czy jest obowiązkowy

Dodatkowo kontroluje się ciągłość przewodów ochronnych i wyrównawczych, sprawdza prawidłowość polaryzacji w gniazdach (czy faza jest podłączona zgodnie z normą), a w obiektach z rozbudowaną instalacją mierzy też spadki napięcia na poszczególnych odcinkach. Wszystkie te pomiary zapisuje się w protokole, który staje się oficjalnym dokumentem stanu technicznego instalacji.

Wyniki pomiarów muszą być zgodne z obowiązującymi normami technicznymi, w tym z normą PN-EN 60364 oraz rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Każde odstępstwo od normy musi być odnotowane w protokole wraz z zaleceniem usunięcia usterki i wyznaczeniem terminu takiego usunięcia.

Jak często przeprowadzać przegląd instalacji elektrycznej

Ustawa Prawo budowlane w art. 62 ust. 1 nakłada na właścicieli i zarządców obiektów budowlanych obowiązek przeprowadzania okresowych kontroli stanu technicznego instalacji elektrycznej przynajmniej raz na pięć lat. Ten przepis dotyczy wszystkich budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej, a także obiektów przemysłowych i usługowych. Termin pięcioletni liczy się od oddania budynku do użytkowania lub od ostatniego przeglądu, a właściciel ma obowiązek prowadzić dokumentację kontroli i przechowywać ją przez cały okres użytkowania nieruchomości.

Częstotliwość kontroli może być jednak zwiększona w przypadku obiektów o szczególnym przeznaczeniu lub podwyższonym ryzyku. Budynki użyteczności publicznej, szpitale, przedszkola, szkoły oraz lokale gastronomiczne podlegają kontrolom częściej w niektórych przypadkach nawet co roku. Podobnie jest w przypadku pomieszczeń o warunkach środowiskowych przyspieszających degradację instalacji, na przykład wilgotnych piwnic, garaży, hal przemysłowych czy pomieszczeń z agresywną chemicznie atmosferą.

Pięcioletni cykl kontrolny to absolutne minimum, a nie cel sam w sobie. Specjaliści zalecają, aby właściciele domów jednorodzinnych traktowali ten przegląd jako okazję do weryfikacji, czy instalacja nadąża za współczesnymi wymaganiami. Współczesne gospodarstwa domowe zużywają znacznie więcej energii niż dwadzieścia lat temu klimatyzatory, pompy ciepła, ładowarki pojazdów elektrycznych, domowe centra multimedialne generują obciążenia, których stare instalacje nie były projektowane. Przegląd to moment, w którym elektryk może ocenić, czy rozdzielnica ma rezerwę mocy i czy przewody nie pracują na granicy swoich możliwości.

Protokół z przeglądu to dokument o wielowymiarowym znaczeniu. Przede wszystkim stanowi dowód, że właściciel dopełnił obowiązku prawnego. Ale to nie wszystko polisowe towarzystwa ubezpieczeniowe coraz częściej wymagają przedstawienia aktualnego protokołu przed zawarciem umowy ubezpieczenia mienia lub od odpowiedzialności cywilnej. Bez takiego dokumentu wypłata odszkodowania w przypadku pożaru spowodowanego awarią instalacji może zostać znacząco utrudniona lub wręcz odmówiona.

Również nadzór budowlany ma prawo zażądać okazania protokołu podczas kontroli doraźnych lub przy okazji zmian sposobu użytkowania budynku. Sprzedaż nieruchomości bez aktualnego dokumentu potwierdzającego stan techniczny instalacji elektrycznej to ryzyko dla obu stron transakcji kupujący może żądać obniżenia ceny lub wykonania przeglądu przed finalizacją, a sprzedający traci argument negocjacyjny, gdy dokumentacja jest nieaktualna. Rekomendacja jest jasna: przeprowadzać przegląd z wyprzedzeniem, nie czekając na ostatni moment, i przechowywać wszystkie protokoły w bezpiecznym miejscu, najlepiej w formie cyfrowej i papierowej jednocześnie.

Pytania i odpowiedzi dotyczące przeglądu instalacji elektrycznej