Instalacja CO PEX: schemat krok po kroku

Planujesz remont i chcesz samodzielnie ułożyć instalację centralnego ogrzewania z rurami PEX? Te elastyczne rury ułatwiają pracę, ale kluczowy jest dobry schemat montażu, wybór złączek i uniknięcie błędów w trasowaniu. Rozłożę to na części: od zalet PEX, przez porównanie obiegów jednorurowego i dwururowego, po narzędzia, plan tras, podłączenie kotła i testy szczelności. Dzięki temu zyskasz pewność, że ciepło rozłoży się równomiernie po domu.

• Rury PEX w instalacji CO
• Złączki PEX do CO
• Schemat jednorurowy vs dwururowy PEX
• Narzędzia do montażu PEX CO
• Plan tras rur PEX w CO
• Podłączenie kotła PEX CO
• Test szczelności PEX w CO
• Pytania i odpowiedzi: Instalacja CO z rurami PEX – schemat montażu

Rury PEX w instalacji CO

Polietylen usieciowany, czyli PEX, sprawdza się w niskotemperaturowych instalacjach CO dzięki odporności na korozję i elastyczności. Rury te wytrzymują ciśnienia do 10 barów i temperatury powyżej 90°C, co czyni je idealnymi do kotłów gazowych czy pomp ciepła. W domach jednorodzinnych PEX redukuje awarie, bo nie rdzewieje jak stal. Wybieraj grubość 16-20 mm dla głównych tras, a cieńsze do grzejników. Normy PN-EN ISO 15875 gwarantują jakość, więc sprawdzaj certyfikaty producenta.

PEX dzieli się na typy: PEX-a, PEX-b i PEX-c, różniące się metodą usieciowania. PEX-a jest najbardziej elastyczny, co ułatwia gięcia bez złączek. W instalacji CO łącz je z aluminium w wariancie PEX-AL-PEX dla stabilności wymiarowej. Ta konstrukcja zapobiega rozszerzaniu termicznemu, kluczowemu przy długich pętlach. Montaż podłogówki wymaga rozstawu 15-30 cm, mocowanego klipsami co 50 cm.

Elastyczność PEX pozwala na minimalny promień gięcia – 5 razy średnica rury, co oszczędza złączki. W ścianach układaj w peszlach dla ochrony mechanicznej. Izolacja termiczna z pianki lub otulin zapobiega stratom ciepła. Przygotowując projekt, dodaj 10-15% zapasu na gięcia i rozszerzalność.

Zobacz także: Schemat instalacji CO i CWU z zaworami i sprzęgłem

Złączki PEX do CO

Złączki zaciskowe dominują w instalacjach PEX ze względu na prostotę montażu – wystarczy klucz dynamometryczny do ściśnięcia pierścienia. Gwintowane nadają się do podłączeń z mosiądzem przy kotle lub grzejnikach. Push-fit, wciskane bez narzędzi, przyspieszają pracę, ale sprawdzaj kompatybilność z typem PEX. Zawsze dobieraj materiał: mosiądz lub polimer wzmocniony dla trwałości.

W schemacie CO złączki dzielą obieg na pętle, z zaworami kulowymi do regulacji. Na rozdzielaczu montuj po 2-4 na grzejnik, z termostatami dla oszczędności. Unikaj nadmiaru złączek – każde zwiększa ryzyko nieszczelności. Kalibruj zaciski dokładnie, wg tabeli producenta, by uniknąć poluzowania pod ciśnieniem.

Typy złączek i ich zastosowanie

• Zaciskowe: do prostych odcinków, szybki montaż.
• Gwintowane: połączenia z armaturą, 1/2" lub 3/4".
• Push-fit: awaryjne naprawy, bez narzędzi.
• Przejściowe: PEX-stal, z uszczelkami EPDM.

Zobacz także: Kto odpowiada za instalację CO w bloku?

Regularnie sprawdzaj szczelność złączek podczas testów. W niskotemperaturowym CO stosuj złączki z ochroną antykorozyjną. Prawidłowy montaż wydłuża żywotność systemu o lata.

Schemat jednorurowy vs dwururowy PEX

Schemat jednorurowy Tichelmanna łączy zasilanie i powrót w jednej pętli, upraszczając trasowanie, ale powoduje spadek temperatury na końcu obiegu. Dwururowy rozdzielny zapewnia stałą temperaturę w każdym grzejniku dzięki niezależnym pętlom. W domu 120 m² dwururowy równomiernie ogrzewa, minimalizując różnice o 5-10°C. Wybór zależy od liczby grzejników – powyżej 6 faworyzuj dwururowy.

W jednorurowym rury PEX biegną równolegle, z równymi długościami pętli dla balansu hydraulicznego. Dwururowy wymaga rozdzielacza z pompą mieszającą, co podnosi koszt o 20%, ale poprawia komfort. Schemat podłogówki lepiej realizować dwururowo dla precyzyjnej regulacji.

Tabela porównawcza podkreśla różnice w efektywności.

Narzędzia do montażu PEX CO

Obcinarka do PEX zapewnia równe cięcia bez zgrubień, kluczowe dla szczelności złączek. Klucz dynamometryczny kalibruje zaciski na 40-60 Nm, unikając prześcisku. Manometr mierzy ciśnienie testowe, a izolator termiczny zakłada się na gorące odcinki. Do gięć używaj sprężyn wewnętrznych dla promienia 5D.

• Obcinarka guilotynowa: precyzja ±0,1 mm.
• Kalibrator końcówek: prostuje rurę przed złączką.
• Imadło montażowe: stabilizuje podczas zacisku.
• Manometr cyfrowy: zakres 0-16 bar.

Bez tych narzędzi ryzykujesz nieszczelności. Z doświadczenia, dobry zestaw zwraca się po jednym remoncie. Przechowuj w suchym miejscu dla trwałości.

Do podłogówki dodaj zaciskarki do klipsów i poziomice laserowe. Testuj narzędzia przed startem.

Plan tras rur PEX w CO

Pomiar długości tras z zapasem 10-15% uwzględnia gięcia i dylatacje. Układaj rury poziomo, spad 0,2% do kotła dla odpowietrzania. W ścianach stosuj kanały osłonowe o średnicy +20% rury. Schemat rysuj w skali 1:50, zaznaczając rozdzielacze centralnie.

Dla podłogówki PEX-AL-PEX planuj pętle max 100 m, rozstaw 15-30 cm wg mocy grzewczej. Mocuj klipsami co 50 cm, z folią rozdzielczą. Unikaj ostrych zakrętów – promień min. 5x średnica. Izoluj styropianem 3 cm pod wylewką.

Kroki planowania

1. Pomiar pomieszczeń i mocy grzejników.
2. Rysunek tras z zapasem.
3. Lista materiałów z normami.

Integruj z elektryką, unikając skrzyżowań bez osłon.

Podłączenie kotła PEX CO

Kocioł łączy się z rozdzielaczem przez złączki gwintowane, z pompą obiegową na zasilaniu. Zawory bezpieczeństwa na 1,5 bara i termostatyczne mieszacze chronią system. PEX podłączaj z dylatacją 1 m pętli. Wypełnij wodą przed rozruchem.

Schemat: kocioł → pompa → rozdzielacz zasilanie → grzejniki → powrót → kocioł. Dodaj filtry magnetyczne przeciw zanieczyszczeniom. Reguluj przepływy zaworami na rozdzielaczu.

Unikaj bezpośredniego połączenia PEX z kotłem – stosuj bufor lub wymiennik. To przedłuża żywotność rur.

Test szczelności PEX w CO

Testuj pod ciśnieniem 6-8 barów przez 24 h, obserwując spadek poniżej 0,2 bara. Używaj wody, nie powietrza dla bezpieczeństwa. Odpowietrz po teście, przed zalaniem glikolem. Manometr zapisuj co 2 h.

Błędy do uniknięcia: ostre cięcia, brak dylatacji, nadgięcia. Jeśli spadek >0,5 bara, szukaj nieszczelności metodą ciśnieniową. Powtarzaj test po naprawie.

Zalecenia: PN-EN ISO 15875, gwarancja producenta po pozytywnej próbie. System gotowy do eksploatacji.

Pytania i odpowiedzi: Instalacja CO z rurami PEX – schemat montażu

• Jakie są zalety rur PEX w instalacji centralnego ogrzewania i jaki jest podstawowy schemat montażu?

  Rury PEX (polietylen usieciowany) są elastyczne, odporne na korozję i idealne do niskotemperaturowych systemów CO. Podstawowy schemat obejmuje kocioł połączony z rozdzielaczem, pompą obiegową i zaworami bezpieczeństwa, z pętlami rur PEX prowadzącymi do grzejników lub podłogówki w układzie dwururowym dla równomiernego rozkładu ciepła.

• Jaki schemat instalacji dwururowej z rurami PEX jest zalecany i jak przygotować trasę?

  Schemat dwururowy zapewnia lepszy rozkład ciepła niż jednorurowy. Przygotuj trasę mierząc długości rur z zapasem 10-15% na gięcia i rozszerzanie termiczne, stosując minimalny promień gięcia 5x średnica rury i mocując klipsami w podłogówce z rozstawem pętli 15-30 cm.

• Jakie narzędzia i złączki są potrzebne do montażu instalacji CO z PEX?

  Niezbędne narzędzia to obcinarka do PEX, klucz dynamometryczny, manometr i izolacja termiczna. Używaj złączek zaciskowych, gwintowanych lub push-fit kompatybilnych z systemem, montując rozdzielacz z kotłem i pompą obiegową.

• Jak przeprowadzić test szczelności i uniknąć błędów w schemacie instalacji PEX?

  Testuj szczelność pod ciśnieniem 6-8 barów przez 24 godziny przed zalaniem czynnikiem grzewczym. Unikaj błędów jak nadmierne gięcia, brak dylatacji czy złe cięcie rur; przestrzegaj norm PN-EN ISO 15875 i zaleceń producenta dla gwarancji.