Projekt instalacji gazowej wewnętrznej: wymagania 2026

Redakcja 2026-01-30 16:04 / Aktualizacja: 2026-02-07 12:12:33 | Udostępnij:

Rozumiem, jak ważne jest poczucie bezpieczeństwa, gdy budujesz dom jednorodzinny lub zarządzasz blokiem wielorodzinnym – instalacja gazowa wewnętrzna to serce ogrzewania i gotowania, ale jej projekt musi być precyzyjny, by uniknąć ryzyk. W tym artykule skupimy się na definicji z §156 rozporządzenia, elementach składowych jak armatura i liczniki, a także na kluczowym kurku głównym z §159, jego zewnętrznej lokalizacji i szafce wentylowanej. Rozłożymy procedury projektowania krok po kroku, z obliczeniami strat ciśnienia, doborem średnic i szacunkami kosztów, dostosowanymi do obu typów budynków, byś mógł świadomie zaplanować inwestycję.

Projekt instalacji gazowej wewnętrznej

Definicja instalacji gazowej wewnętrznej §156

Zgodnie z §156 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., instalacja gazowa wewnętrzna w budynku zasilanym z sieci to układ przewodów gazowych zaczynający się za kurkiem głównym na przyłączu. Obejmuje ona przewody prowadzone wewnątrz lub na zewnątrz budynku, aż do odbiorników gazu. Definicja podkreśla, że instalacja musi być szczelna i bezpieczna, co jest podstawą wszelkich projektów. W budynkach jednorodzinnych taki układ zasila zazwyczaj kotły i kuchenki, natomiast w wielorodzinnych rozdziela się na wiele mieszkań. Projektant zaczyna od tej definicji, by określić granice odpowiedzialności.

W praktyce definicja §156 wyłącza przyłącze zewnętrzne, skupiając się na części wewnętrznej za kurkiem głównym. To kluczowe dla rozróżnienia obowiązków operatora sieci i właściciela budynku. W domach jednorodzinnych instalacja jest prostsza, z jednym głównym ciągiem, podczas gdy w blokach wielorodzinnych wymaga pionów i poziomów rozdzielczych. Obliczenia projektowe uwzględniają pobór gazu, co wpływa na średnice rur. Bezpieczeństwo definiuje się przez ciśnienie robocze, zazwyczaj 21 mbar dla gazu ziemnego.

Procedura projektowania zaczyna się od inwentaryzacji budynku i obliczenia maksymalnego natężenia przepływu. W §156 podkreślono, że instalacja obejmuje tylko elementy za kurkiem, co ułatwia formalności. Dla budynków wielorodzinnych projekt musi przewidywać strefowanie, by uniknąć przeciążeń. Koszt projektu takiej instalacji w domu jednorodzinnym to około 2-4 tys. zł, w wielorodzinnym nawet 10-20 tys. zł, zależnie od powierzchni. Zawsze wymagany jest projektant z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej.

Zobacz także: Ile jest ważny projekt instalacji gazowej

Elementy instalacji gazowej wewnętrznej

Instalacja gazowa wewnętrzna składa się z przewodów stalowych lub polietylenowych, armatury jak zawory i kształtowniki, oraz wyposażenia technicznego. Przewody dobiera się pod kątem strat ciśnienia, by zapewnić stabilny pobór na wszystkich odbiornikach. W budynkach jednorodzinnych dominują stalowe rury ocynkowane, w wielorodzinnych coraz częściej PE do 63 mm. Armatura musi być homologowana, z certyfikatami na ciśnienie co najmniej 5 bar. Projekt zawiera rzuty i przekroje, pokazujące trasę instalacji.

Kształtowniki, kolana i trójniki minimalizują straty hydrauliczne, dlatego projektant oblicza opory na łagodnych łukach. W przypadku długich tras w blokach wielorodzinnych stosuje się piony z zaworami odcinającymi na piętrach. Wymagania formalne nakazują oznaczenie rur żółtym kolorem i etykiety z parametrami. Koszty materiałów: stalowa rura ø25 mm to ok. 20 zł/mb, zawory 100-300 zł/szt. Montaż wymaga spawaczy z certyfikatami UDT.

Wyposażenie techniczne obejmuje reduktory ciśnienia, jeśli sieć dostarcza gaz wysokiego ciśnienia. W domach jednorodzinnym instalacja kończy się na gazomierzach, w wielorodzinnych – na grupowych punktach pomiaru. Projekt musi uwzględniać odległości od źródeł ognia, min. 0,5 m. Procedura odbioru obejmuje próbę szczelności pod 100 mbar. To elementy, które decydują o trwałości na dekady.

Zobacz także: Instalacje gazowe propan-butan: przepisy 2025

Dobór średnic przewodów

Dobór średnic zależy od poboru gazu i strat ciśnienia, obliczanego wzorem Darcy-Weisbacha. Dla typowego domu jednorodzinnego z kotłem 24 kW średnica ø22 mm wystarcza na 20 m trasy. W blokach wielorodzinnych piony ø50-80 mm obsługują dziesiątki mieszkań. Projektant symuluje maksymalny pobór jednoczesny, mnożąc moce urządzeń przez współczynnik 0,6-0,8.

  • ø15 mm: kuchenki, małe pobory do 2 m³/h
  • ø22 mm: kotły do 30 kW, straty <1 mbar/10 m
  • ø28 mm: dłuższe trasy, wieloodbiornikowe
  • ø35-50 mm: piony w blokach

Liczniki w instalacji gazowej wewnętrznej

Liczniki gazu to obowiązkowy element instalacji wewnętrznej, służący do pomiaru zużycia za kurkiem głównym. W budynkach jednorodzinnych instaluje się jeden gazomierz na wejściu, w szafce zewnętrznej lub wewnątrz pomieszczenia technicznego. W wielorodzinnych stosuje się liczniki grupowe lub indywidualne za zaworami piętrowymi. Wybór modelu zależy od maksymalnego przepływu, np. G4 dla 6 m³/h w domu. Projekt musi określić miejsce montażu, z dostępem do odczytu.

Procedura projektowa obejmuje obliczenie strat ciśnienia na gazomierzu, zazwyczaj 0,2-0,5 mbar. Liczniki muszą być kalibrowane, z homologacją GUM. Koszt: 300-800 zł za G4, montaż 200-500 zł. W blokach wielorodzinnych projekt przewiduje zdalny odczyt AMR. Wymagania formalne: odległość od źródeł zapłonu min. 1 m, temperatura otoczenia -20/+55°C.

Miejsce instalacji licznika wpływa na koszty – zewnętrzne chroni przed kradzieżą, ale wymaga ogrzewania zimą. W domach jednorodzinnym często w kotłowni, z wentylacją grawitacyjną. Projektant rysuje schemat podłączenia, z filtrami osadczymi przed licznikiem. Odbiór przez operatora sieci potwierdza zgodność.

Wielorodzinne instalacje komplikują się przez podział na mieszkania – każdy z zaworem i ewentualnym podlicznikiem. To podnosi koszt projektu o 50%. Bezpieczeństwo zapewnia plombowanie przez dostawcę.

Urządzenia gazowe w projekcie wewnętrznym

Projekt instalacji wewnętrznej musi integrować urządzenia gazowe jak kotły, podgrzewacze czy kuchenki, określając ich moce i lokalizacje. W budynkach jednorodzinnych kotłownia mieści kocioł kondensacyjny 20-35 kW, z odpływem skroplin. W wielorodzinnych urządzenia grupowe w pomieszczeniach technicznych na parterze. Obliczenia poboru sumują moce, z zapasem 20% na przyszłość. Przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe stają się częścią instalacji, jeśli są zintegrowane.

Wymagania formalne: pomieszczenie kotłowni min. 6 m², wys. 2,2 m, z drzwiami 80 cm. Wentylacja dolna i górna, 0,5 raza wymiany powietrza. Koszty urządzeń: kocioł 5-15 tys. zł, instalacja spalinowa 1-3 tys. zł. Projekt zawiera schematy podłączeń gazu i prądu.

Dla bloków wielorodzinnych projekt strefuje instalację, z zaworami bezpieczeństwa na odcinkach. Straty ciśnienia na urządzeniach nie przekraczają 1 mbar. Procedura obejmuje symulacje CFD dla wentylacji. To zapewnia równomierny pobór w całym budynku.

Porównanie kosztów urządzeń w budynkach

W domach jednorodzinnym koszty urządzeń gazowych to 10-20 tys. zł, w wielorodzinnych na 10 mieszkań – 50-100 tys. zł. Projektant szacuje na podstawie norm PN-EN 437.

Kurek główny w instalacji gazowej §159

§159 nakazuje, by każda instalacja gazowa budynku zasilanego z sieci miała kurek główny na przyłączu, umożliwiający całkowite odcięcie dopływu gazu. Kurek montuje się natychmiast po gazomierzu lub przed nim, w zależności od konfiguracji. W budynkach jednorodzinnych to prosty zawór kulowy ø25-32 mm, w wielorodzinnych – większy, z napędem ręcznym lub elektrycznym. Materiał: mosiądz lub stal nierdzewna, na ciśnienie 5 bar. Projekt musi go zaznaczyć na rzutach jako punkt krytyczny.

Procedura instalacji: kurek testowany na szczelność pod 10 bar, plombowany przez operatora. Koszt: 200-500 zł dla domu, 1-2 tys. zł dla bloku. W przypadku awarii umożliwia szybką interwencję bez wpuszczania gazu do budynku. Wymagania formalne: dostęp 24/7, oznaczenie tabliczką „Kurek główny gaz”.

W projektach wewnętrznych kurek główny definiuje start instalacji, co wpływa na obliczenia hydrauliczne od tego punktu. Dla wielorodzinnych budynków projekt przewiduje zdublowane kurki dla redundancji. Montaż przez firmę z koncesją gazową.

Bezpieczeństwo kurka głównego to podstawa – musi wytrzymać naprężenia termiczne i korozję. W domach jednorodzinnym często z dźwignią 90°, łatwą w obsłudze.

Lokalizacja kurka głównego zewnętrznie

Kurek główny instaluje się zawsze na zewnątrz budynku, przy ścianie, we wnęce lub w odległości do 10 m od zasilanego obiektu. Ta lokalizacja ułatwia dostęp służbom ratowniczym i operatorowi. W domach jednorodzinnych przy elewacji wejściowej, w blokach – przy przyłączu zewnętrznym. Odległość od okien i drzwi min. 1 m, od ogrodzenia 0,5 m. Projekt nanosi to na situacyjny rzut z wymiarami.

Wymagania dla budynków wielorodzinnych: kurek w strefie dostępnej dla pieszych, bez przeszkód. Koszty dodatkowej trasy do 10 m: 50-100 zł/mb rury + montaż. Procedura projektowa uwzględnia nachylenie terenu, by uniknąć zalewania. Oświetlenie miejsca montażu obowiązkowe po zmroku.

Minimalne odległości od elementów otoczenia

  • Od źródeł ognia: 3 m
  • Od otworów budynku: 1 m
  • Od ogrodzenia: 0,5 m
  • Od drogi publicznej: 1,5 m
  • Maks. od budynku: 10 m

Taka lokalizacja minimalizuje ryzyko wewnętrznych wycieków. W praktyce dla domów jednorodzinnych to oszczędność na izolacjach przejść.

Szafka wentylowana na kurek główny

Szafka na kurek główny musi być wentylowana, z materiału trudnozapalnego jak blacha ocynkowana lub tworzywo ARM. Wymiary dostosowane do kurka i gazomierza, min. IP44 na wilgoć. Szczeliny wentylacyjne dolne i górne, powierzchnia 200 cm²/m². W budynkach jednorodzinnych szafka 60x40x20 cm, w wielorodzinnych modułowa. Koszt: 300-800 zł, montaż 200 zł.

Projekt szafki obejmuje rysunki z otworami i zamkiem. Wentylacja zapobiega akumulacji gazu w razie mikro-ucieczki. Wymagania formalne: kolor żółty RAL 1021, tabliczka informacyjna. W blokach szafki z alarmem gazu.

Procedura odbioru: próba szczelności szafki i kurka. Dla domów jednorodzinnych to element estetyczny elewacji. W wielorodzinnych integruje licznik i reduktor.

Zamykana szafka chroni przed wandalizmem, z kluczem u administratora. To kończy zewnętrzną część projektu instalacji wewnętrznej.

Pytania i odpowiedzi

  • Co to jest instalacja gazowa wewnętrzna?

    Instalację gazową zasilaną z sieci gazowej definiuje § 156 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. jako układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku. Obejmuje ona armaturę, kształtki, inne wyposażenie techniczne, urządzenia do pomiaru zużycia gazu (liczniki), urządzenia gazowe oraz przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe, jeśli są elementem urządzeń gazowych.

  • Gdzie należy instalować kurek główny w instalacji gazowej?

    Zgodnie z § 159, instalacja gazowa budynku zasilanego z sieci musi mieć kurek główny na przyłączu, umożliwiający odcięcie dopływu gazu. Kurek główny instaluje się na zewnątrz budynku, przy ścianie budynku, we wnęce ściennej lub w odległości nieprzekraczającej 10 m od zasilanego budynku. Miejsce musi być łatwo dostępne dla obsługi.

  • Jakie są wymagania dla obudowy kurka głównego?

    Kurek główny umieszcza się w wentylowanej szafce z materiału co najmniej trudnozapalnego. Szafka zapewnia bezpieczeństwo i dostępność dla obsługi.

  • Co musi uwzględniać projekt instalacji gazowej wewnętrznej?

    Projekt instalacji wewnętrznej musi uwzględniać wymagania od podstaw, takie jak lokalizacja kurka głównego, jego obudowa, przewody, armatura, liczniki i urządzenia gazowe, zapewniając zgodność z przepisami technicznymi i bezpieczeństwo eksploatacji w budynkach mieszkalnych jednorodzinnym i wielorodzinnych.