Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu 2025?

Redakcja 2025-06-03 14:44 / Aktualizacja: 2026-02-07 11:21:53 | Udostępnij:

Zapewne każdemu, kto planuje remont mieszkania, choć raz przemknęło przez myśl pytanie: Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu? To jedno z tych zadań, które spędzają sen z powiek wielu właścicielom nieruchomości, budząc obawy zarówno o czas, jak i koszty. W końcu, od sprawnie działającej elektryki zależy komfort, bezpieczeństwo, a nawet funkcjonowanie wielu współczesnych udogodnień. Odpowiedź w skrócie to: zazwyczaj od kilku dni do dwóch tygodni, w zależności od skali projektu i stanu wyjściowego, ale czy na pewno tylko tyle? Poznajmy to zagadnienie w szczegółach.

Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu

Kiedy mówimy o czasie wymiany instalacji elektrycznej, musimy wziąć pod uwagę mnóstwo zmiennych, które wpływają na finalny harmonogram. Od rozmiaru mieszkania, poprzez stopień skomplikowania układu, aż po dostępność materiałów i samego fachowca – każdy z tych elementów odgrywa kluczową rolę. Zastanówmy się, jak różne scenariusze mogą wpłynąć na to, kiedy będziesz mógł ponownie cieszyć się w pełni działającym domem.

Zakres Pracy Orientacyjny Czas Trwania Skomplikowanie Szacowany Koszt (materiał + robocizna)
Wymiana gniazd i włączników (do 10 sztuk) 1-2 dni Niskie 500 - 1500 PLN
Instalacja dodatkowych punktów (gniazd, oświetlenia) bez kucia 3-5 dni Średnie 1500 - 3000 PLN
Kompleksowa wymiana instalacji (np. dwupokojowe mieszkanie, z kuciem) 7-10 dni Wysokie 5000 - 10000 PLN
Kompleksowa wymiana instalacji (np. większe mieszkanie/dom, z kuciem) 10-14 dni lub dłużej Bardzo wysokie 10000 - 25000 PLN+

Analizując te dane, widać wyraźnie, że "Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu" to pytanie, na które odpowiedź jest jak oddech – każdy ma inną. Od prostej "kosmetyki" w postaci wymiany gniazd, która często zajmuje dosłownie dzień czy dwa, po kompleksowe przeróbki, które potrafią ciągnąć się nawet dwa tygodnie lub dłużej. Szczególnie prace związane z koniecznością "kucia" w ścianach, aby poprowadzić nowe obwody, znacząco wydłużają czas remontu i oczywiście generują więcej kurzu oraz bałaganu. Pamiętajmy, że każda dodatkowa usługa, taka jak montaż oświetlenia przypodłogowego czy podłączenie bardziej zaawansowanych sprzętów RTV, również pochłania cenne godziny pracy.

Czynniki wpływające na czas wymiany instalacji elektrycznej

Rozmowa o tym, Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu, jest jak dyskusja o pogodzie – nigdy nie ma jednej, prostej odpowiedzi, bo zbyt wiele zmiennych wchodzi w grę. Przede wszystkim liczy się rozmiar i układ mieszkania. Kawalerka to nie dwupoziomowy penthouse z 200 punktami świetlnymi i dziesiątkami gniazdek. Logiczne, prawda?

Zobacz także: Jak Napisać Podanie o Wymianę Instalacji Elektrycznej – Wzór

Kolejny, kluczowy element to zakres prac. Czy chodzi o całkowitą wymianę każdego przewodu, czy może tylko o modernizację części systemu, dodanie kilku gniazdek albo przestawienie włączników? Jeśli planujemy kompleksową wymianę, od tablicy rozdzielczej po każde pojedyncze gniazdko, to naturalne, że czas realizacji znacząco się wydłuży. Z kolei, gdy mowa o drobnych modyfikacjach, czas ten ulega skróceniu.

Stan obecnej instalacji również ma ogromne znaczenie. Jeśli stare przewody są w fatalnym stanie, pełne usterek i prowizorycznych rozwiązań, to ich demontaż i przygotowanie ścian pod nową instalację może zająć sporo czasu. Gorzej, gdy natrafimy na "niespodzianki" w ścianach, takie jak niezidentyfikowane puszki, zamurowane przewody, czy ślady po dawnych remontach. To potrafi napsuć krwi i fachowcom, i inwestorom.

Typ ścian to kolejny aspekt. Czy są to lekkie ścianki działowe z płyt gipsowo-kartonowych, gdzie prace idą jak burza? Czy może gruby beton lub cegła, które wymagają kucia i wiercenia? Różnica w czasie i nakładzie pracy jest kolosalna. Przykładowo, kucie bruzd pod kable w betonie to zajęcie wolniejsze i bardziej uciążliwe niż układanie przewodów w płytach GK.

Zobacz także: Wymiana instalacji elektrycznej: Czy projekt jest konieczny?

Niezaprzeczalnie ważny jest również dostęp do miejsca pracy. Jeśli mieszkanie jest umeblowane, a ekipa musi uważać na każdy element wyposażenia, przenoszenie mebli i zabezpieczanie ich folią, to czas realizacji wydłuża się. W pustym mieszkaniu, gotowym do remontu, prace idą zdecydowanie sprawniej i szybciej.

Profesjonalizm i doświadczenie ekipy to absolutny game changer. Zatrudniając rzetelnych, doświadczonych elektryków, można mieć pewność, że prace zostaną wykonane sprawnie i bez niepotrzebnych przestojów. Ktoś, kto zna się na rzeczy, potrafi przewidzieć potencjalne problemy i od razu zareagować, zanim przerodzą się w poważne opóźnienia. To tak jak z orkiestrą – dobry dyrygent sprawi, że całość gra w idealnym tempie.

Wreszcie, dostępność materiałów. Brak odpowiednich kabli, gniazdek czy rozdzielni może spowodować przymusowe przestoje. Dlatego też, dobry plan logistyczny i zamówienie wszystkich niezbędnych elementów z odpowiednim wyprzedzeniem to podstawa. Nic tak nie denerwuje, jak czekanie na "brakującą" śrubkę czy puszkę.

Dodatkowym czynnikiem jest ewentualna konieczność współpracy z innymi fachowcami. Jeśli wymiana instalacji elektrycznej wiąże się z układaniem nowych tynków, malowaniem czy układaniem podłóg, harmonogram może się rozciągnąć. Czasami elektryk musi poczekać na zakończenie innych prac, zanim będzie mógł kontynuować swoje zadanie. To z kolei przekłada się na ostateczne rozstrzygnięcie, Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu w kontekście całego remontu.

Każdy z tych czynników to pojedyncza nuta w złożonej symfonii remontu. Dopiero zsumowanie wszystkich składowych pozwala na oszacowanie realistycznego terminu. Pamiętajmy, że lepsze jest drobne opóźnienie wynikające z solidności wykonania, niż pośpiech prowadzący do błędów, które trzeba będzie naprawiać w przyszłości. "Co nagle, to po diable", jak mawia stare porzekadło. Inwestycja w dobrze zaplanowaną i wykonaną instalację to inwestycja w spokój na lata.

Czy można samodzielnie skrócić czas wymiany instalacji?

Zastanawiasz się, Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu i czy możesz osobiście przyłożyć się do skrócenia tego czasu? Oczywiście, że tak! Ale uwaga, wcale nie chodzi o to, by brać wiertarkę w dłoń i udawać MacGyvera. Wymiana instalacji elektrycznej wymaga współpracy z zawodowym elektrykiem, niemniej część prac można przeprowadzić samodzielnie – zwłaszcza wtedy, gdy planujemy niewielkie zmiany bez konieczności kucia w ścianach. Samodzielne prace powinny być ograniczone do działań niewymagających ingerencji w główny układ elektryczny i zawsze, ale to zawsze, po upewnieniu się, że prąd jest wyłączony!

Pierwsza i najważniejsza zasada: zanim dotkniesz czegokolwiek związanego z prądem, wyłącz bezpieczniki w tablicy rozdzielczej. To nie żarty, to kwestia bezpieczeństwa. Potraktuj to jako dogmat. Nie ma nic gorszego niż niespodzianka w postaci prądu w nieodpowiednim miejscu i czasie. Wielokrotnie byłem świadkiem sytuacji, gdzie na skutek nieuwagi, ktoś doznawał nieprzyjemnego porażenia. „Przezorny zawsze ubezpieczony” to w tym przypadku słowa kluczowe.

Co zatem możemy zrobić sami, żeby wspomóc pracę fachowców i w ten sposób przyspieszyć całe przedsięwzięcie? Przede wszystkim, przygotować teren. Usuń wszystkie meble z drogi, opróżnij szafki, zakryj folią wszystko, co może się zakurzyć – a zakurzy się na pewno, i to solidnie! To takie proste czynności, ale zaoszczędzają elektrykowi mnóstwo czasu, który mógłby poświęcić na realne prace. Jeśli on nie musi tracić czasu na odsuwanie kanapy, to Ty szybciej wrócisz do normalności. Pamiętaj, że liczy się każda minuta.

Po drugie, jeżeli dysponujesz odpowiednimi umiejętnościami i wyczuciem, możesz pomóc w demontażu starych elementów, takich jak gniazdka czy włączniki. Oczywiście, wszystko to pod czujnym okiem elektryka i po uprzednim wyłączeniu prądu. Sam demontaż może wydawać się trywialny, ale jego sprawna realizacja pozwala elektrykowi skupić się na bardziej złożonych zadaniach, takich jak np. rozprowadzenie nowych przewodów. Jest to ten typ pomocy, która nie stanowi przeszkody, a realne wsparcie.

Po trzecie, jeśli masz wizję nowego układu gniazd, oświetlenia czy włączników, przemyśl to i rozrysuj, zanim wezwiesz fachowca. Im precyzyjniej określisz swoje potrzeby, tym mniej czasu zajmie planowanie i tym szybciej elektryk przejdzie do działania. Fachowcy to specjaliści, ale nie wróżbici. Czasami spędza się godziny na zastanawianiu się, gdzie postawić telewizor, zanim zdecyduje się o lokalizacji gniazdka. Takie przygotowanie z wyprzedzeniem to realna optymalizacja czasu pracy. Mój kolega mawiał, że dobrze przemyślany projekt to połowa sukcesu.

Często niedocenianym aspektem jest dbałość o czystość i porządek na placu budowy. Regularne sprzątanie, usuwanie gruzu, pyłu i niepotrzebnych materiałów, to coś, co Ty możesz robić w czasie, gdy elektryk koncentruje się na swoich precyzyjnych zadaniach. Czyste środowisko pracy to szybsza i bezpieczniejsza praca. Nikt nie chce potykać się o resztki kabli czy cegieł.

Na koniec, zapoznaj się, jaki jest koszt wymiany instalacji elektrycznej w mieszkaniu, a także w jakie materiały oraz narzędzia warto się wyposażyć. Pamiętaj, że inwestując w dobrej jakości materiały, zmniejszasz ryzyko przyszłych usterek i skrócisz potencjalne przerwy w dostawie prądu. Samodzielne zakupy podstawowych materiałów, takich jak puszki instalacyjne czy rurki ochronne, również mogą zaoszczędzić czas, o ile masz pewność, co kupujesz i że spełnia to odpowiednie normy. Jednak z przewodami i osprzętem lepiej zdać się na wiedzę elektryka, który dobierze je do konkretnych potrzeb. On wie najlepiej, co zadziała.

Pamiętaj jednak, że autonomiczność ma swoje granice. Elektryka to nie pole do popisu dla amatorów, jeśli chodzi o skomplikowane obwody czy połączenia w tablicy rozdzielczej. Tu potrzebna jest wiedza, doświadczenie i odpowiednie uprawnienia. Próba samodzielnej ingerencji w te obszary może nie tylko wydłużyć czas remontu, ale przede wszystkim stworzyć zagrożenie dla życia i zdrowia. Mądrość polega na tym, by wiedzieć, kiedy należy zaufać profesjonalistom. Wymiana instalacji elektrycznej to poważna sprawa, która nie wybacza błędów.

Wymiana gniazd i włączników – najszybsze prace

Jeśli zastanawiasz się, Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu, a Twoje plany remontowe ograniczają się do drobnych modyfikacji, to mam dobrą wiadomość: wymiana gniazd i włączników to najszybsza i najmniej inwazyjna część tego procesu. To jak szybka kawa przed ważnym spotkaniem – niezbędna, ale nie zabierająca dużo czasu. Najprostsze i możliwe do samodzielnego przeprowadzenia prace w ramach wymiany instalacji elektrycznej w mieszkaniu obejmują zmianę gniazd i włączników.

Nie jest to trudne zadanie, dlatego z łatwością poradzimy sobie z tym bez pomocy fachowca, o ile oczywiście, pamiętamy o absolutnych podstawach bezpieczeństwa: wyłączamy prąd! Nie ma nic gorszego niż pośpiech w połączeniu z beztroską. Wielokrotnie byłem świadkiem, jak pozornie proste zadania zmieniały się w koszmar z powodu zignorowania tej fundamentalnej zasady. Pamiętajmy: „najpierw bezpieczeństwo, potem reszta”.

Wybór odpowiedniego modelu gniazdek i włączników uzależniony jest od naszych potrzeb, gustu oraz zasobności portfela. Rynek oferuje tak szeroki wachlarz opcji, że można się w tym zgubić. Od klasycznych, minimalistycznych po designerskie cacka, które potrafią wywrócić budżet do góry nogami. Stylistyka włączników i gniazd powinna nawiązywać do stylu aranżacji pomieszczenia, nie bez znaczenia jest również jakość ich wykonania. Wyobraź sobie, że urządzasz mieszkanie w stylu loftowym, a włączniki wyglądają jak z początku XX wieku. To po prostu nie gra! Estetyka to jedno, ale trwałość i bezpieczeństwo to podstawa.

Jeśli planujemy zmiany w pomieszczeniach technicznych lub trudno dostępnych miejscach, możemy postawić na tańsze, mniej stylowe rozwiązania. Na przykład, gniazdka do podłączenia lodówki, zmywarki czy kuchenki elektrycznej ukryte są zazwyczaj za zabudową kuchenną, dlatego nie będą widoczne. Nikt przecież nie zagląda za lodówkę, żeby podziwiać gniazdko. Tu liczy się funkcjonalność, a nie wygląd. Moja babcia zawsze mawiała: „Nie maluj grzbietu, jak go i tak nie widać”.

Pamiętać jednak, że wszystkie gniazda muszą być uziemione z bolcem, a także zasilane przewodami trójżyłowymi. Jest też odrębna żyła ochronna (PE) z izolacją w żółto-zielonej powłoce. To jest kluczowe dla bezpieczeństwa i absolutnie nienegocjowalne. Brak uziemienia to prosta droga do awarii, a co gorsza, do zagrożenia życia. Tu nie ma miejsca na kompromisy czy oszczędności. To jest ta czerwona linia, której przekraczać nie wolno, nawet jeśli masz pewność, że wiesz, co robisz. Prawidłowe uziemienie chroni przed porażeniem prądem i awariami sprzętu, dlatego ta kwestia musi być potraktowana priorytetowo w każdej wymianie instalacji elektrycznej w mieszkaniu.

Podczas wymiany samego osprzętu, musimy pamiętać o prawidłowym podłączeniu przewodów do zacisków. Fazowy, neutralny, ochronny – każdy ma swoje miejsce. Oznaczenia na gniazdkach i włącznikach są zazwyczaj jasne, ale dla pewności warto zawsze sprawdzić to dwukrotnie. Oczywiście, miernik napięcia to nasz najlepszy przyjaciel w takich chwilach. Sprawdzenie, czy po wymianie wszystko działa poprawnie i czy napięcie jest tam, gdzie powinno być, to standardowa procedura.

Dodatkowo, warto zwrócić uwagę na stan puszek instalacyjnych. Jeśli są stare i zniszczone, lepiej je wymienić. To niewielki koszt, a gwarantuje stabilne osadzenie gniazdka czy włącznika i lepsze bezpieczeństwo. Czasami na pozór drobne rzeczy mają ogromne znaczenie w dłuższej perspektywie. Zaniedbanie tak prozaicznej rzeczy jak stara, rozpadająca się puszka, może spowodować, że cała praca pójdzie na marne, bo gniazdko będzie się ruszać lub, co gorsza, odpadać od ściany.

Podsumowując, wymiana gniazd i włączników to świetny punkt wyjścia do nauki podstaw elektryki i pewny sposób na to, by samodzielnie skrócić Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu w kontekście mniejszych poprawek. Ale pamiętaj, odpowiedzialność i bezpieczeństwo zawsze na pierwszym miejscu. W tym aspekcie, naprawdę warto zaufać zdrowemu rozsądkowi i unikać ryzyka za wszelką cenę. Dobre przygotowanie i świadomość ograniczeń swoich umiejętności to klucz do sukcesu w tych "najszybszych pracach".

Dodatkowe prace, które mogą wydłużyć remont elektryczny

Pytanie „Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu?” to dopiero początek prawdziwej drogi, bo często plany ewoluują, a do podstawowych prac dochodzą kolejne, które potrafią znacznie wydłużyć cały remont. Wyobraź sobie scenariusz: przyszedłeś wymienić żarówkę, a skończyło się na remoncie całego pokoju. Z elektryką jest podobnie. Bardziej wymagającym zadaniem będzie remont instalacji elektrycznej polegający na zainstalowaniu nowych gniazd w miejscach, gdzie wcześniej ich nie było.

W tym przypadku należy zainstalować nowe obwody, które trzeba dołączyć do tablicy rozdzielczej. To nie jest kwestia podłączenia dwóch przewodów, ale często rozbudowania istniejącej infrastruktury lub nawet stworzenia jej od podstaw. Poprowadzenie nowych kabli, doprowadzenie ich do skrzynki, a następnie podłączenie do odpowiednich zabezpieczeń – to wszystko zajmuje czas. A jeśli nowe obwody mają zasilać urządzenia o dużej mocy, takie jak piekarnik czy płyta indukcyjna, to często wymagane są oddzielne, wzmocnione obwody. Tutaj bez profesjonalisty ani rusz. „Co za dużo, to niezdrowo”, a w elektryce to „co za słabe, to niebezpiecznie”.

Wymiana instalacji elektrycznej bez kucia może polegać też na przeprowadzeniu działań niekojarzących się z elektryką, na przykład montaż oświetlenia przypodłogowego, podłączenie sprzętu RTV lub zmianę gniazd antenowych. To prace, które choć na pierwszy rzut oka nie wydają się skomplikowane, wymagają precyzji i często wiążą się z poprowadzeniem dodatkowych przewodów w miejscach, które nie są oczywiste. Oświetlenie LED ukryte za listwami przypodłogowymi? Brzmi pięknie, ale ktoś musi poprowadzić do tego kable i je podłączyć. To wszystko dodaje kolejne godziny do bilansu czasu.

Wymiana takich elementów jak gniazda antenowe czy audio-video nie wymaga specjalistycznego sprzętu, jednak wiąże się z odpowiednim ułożeniem kabli. Możesz sobie wyobrazić, że estetyczne ukrycie wszystkich tych kabli, aby nie wisiały szpetnie na ścianie, wymaga planowania i czasu. Czasem łatwiej ułożyć węża, niż okablowanie w salonie. Nowe kable możemy schować pod tynkiem, ale równie dobrym rozwiązaniem jest wykorzystanie listew elektroinstalacyjnych z PVC. To decyzja, która wpływa nie tylko na estetykę, ale i na czas pracy. Kucie to brud i czas, listwy to czystość i szybkość, ale nie zawsze akceptowalna wizualnie.

Aby wykonać to zadanie szybko i sprawnie, wystarczy zadbać jedynie o dobrą wkrętarkę. Tak, dobrze słyszycie – wkrętarka to nasz przyjaciel w przypadku listew. Należy zmierzyć długość przewodów, odpowiednio dociąć kanał, a następnie przykręcić element do ściany. Wydaje się proste, prawda? Ale wymaga to precyzji. Kto z nas nie mierzył dwa razy, a ciął raz, by przekonać się, że jest za krótko? To tylko jeden z wielu "małych" problemów, które sumują się i wpływają na Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu.

Do prac, które mogą znacząco wydłużyć czas remontu, zaliczyć należy również instalację systemów "smart home". Włączenie oświetlenia, rolet, czy klimatyzacji za pomocą aplikacji w telefonie to marzenie wielu, ale to wymaga dodatkowego okablowania, centralnych sterowników i często specjalistycznej wiedzy. Każdy inteligentny dom to dodatkowe kilometry kabli i złożone połączenia, co znacząco odbija się na czasie realizacji.

Montaż rozbudowanego oświetlenia, zwłaszcza gdy mowa o systemach szynowych, punktowych lub podświetlanych sufitach, to także czynnik wpływający na długość remontu. Tu nie wystarczy podłączyć lampy do jednego przewodu. Nierzadko trzeba zaplanować odrębne obwody, co z kolei wymaga dodatkowych prac i koordynacji z wykonawcami sufitów podwieszanych. Elektryka musi być kompatybilna z każdym innym elementem wnętrza.

Nie zapominajmy także o systemach zabezpieczeń, takich jak alarmy, monitoring czy domofony. Ich integracja z instalacją elektryczną to dodatkowe punkty zasilania, okablowanie i często połączenia niskoprądowe. To kolejne elementy układanki, które trzeba precyzyjnie zaplanować i zrealizować. Każdy nowy system to kolejna, drobna operacja, która w sumie potrafi zebrać niemało czasu. Wszystko to pokazuje, że proste pytanie, Ile trwa wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu, jest znacznie bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka, a odpowiedź często zależy od szczegółowych życzeń klienta.

Q&A

    Ile czasu zajmuje wymiana instalacji elektrycznej w małym mieszkaniu?

    W małym mieszkaniu, np. kawalerce, kompleksowa wymiana instalacji elektrycznej może trwać od 5 do 7 dni roboczych. Czas ten może się wydłużyć, jeśli konieczne jest kucie w ścianach lub gdy pojawią się nieprzewidziane trudności związane ze stanem starej instalacji.

    Czy można skrócić czas wymiany instalacji elektrycznej, pomagając fachowcom?

    Tak, można w pewien sposób skrócić czas wymiany instalacji elektrycznej poprzez odpowiednie przygotowanie mieszkania. Odsunięcie mebli, zabezpieczenie powierzchni przed kurzem i pyłem, a także demontaż starych gniazdek czy włączników (zawsze po wyłączeniu prądu!) mogą przyspieszyć pracę elektryków. Ważne jest jednak, aby nie podejmować się prac, które wykraczają poza nasze kompetencje i mogłyby stwarzać zagrożenie.

    Jakie prace najszybciej wykonuje się podczas wymiany instalacji elektrycznej?

    Najszybsze prace to te, które nie wymagają ingerencji w strukturę ścian, czyli montaż gniazd i włączników, o ile nie ma konieczności kucia nowych obwodów. Takie działania można często przeprowadzić samodzielnie w ciągu 1-2 dni, oczywiście z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa i po upewnieniu się, że prąd jest wyłączony.

    Jakie dodatkowe prace mogą wydłużyć remont elektryczny?

    Remont elektryczny może wydłużyć instalacja nowych obwodów (np. dla piekarnika czy płyty indukcyjnej), montaż zaawansowanego oświetlenia (np. systemów szynowych, podświetleń LED), instalacja systemów inteligentnego domu (smart home) oraz podłączenie systemów alarmowych czy monitoringu. Każda z tych prac wymaga dodatkowego okablowania i czasu na konfigurację.

    Ile kosztuje wymiana instalacji elektrycznej w mieszkaniu?

    Koszt wymiany instalacji elektrycznej w mieszkaniu jest zmienny i zależy od wielu czynników, takich jak wielkość mieszkania, zakres prac, rodzaj materiałów oraz region Polski. Orientacyjne ceny dla kompleksowej wymiany instalacji mogą wynosić od 5 000 PLN dla małego mieszkania do 25 000 PLN i więcej dla większych nieruchomości. W cenę wlicza się zazwyczaj robociznę oraz koszt materiałów, dlatego zawsze warto poprosić o szczegółową wycenę od kilku fachowców.