Wypełniony protokół z pomiarów elektrycznych

Redakcja 2025-04-15 23:31 / Aktualizacja: 2025-09-06 07:09:37 | Udostępnij:

Dokumentacja pomiarów instalacji elektrycznej to coś więcej niż suchy papier. To zapis rzeczywistego stanu instalacji, dowód wykonanych pomiarów i podstawa decyzji o dopuszczeniu do eksploatacji. Dylematy są trzy: jak zapisać wartości w protokole tak, by były jednoznaczne; kiedy wynik bliski granicy wymaga naprawy zamiast tolerancji; oraz kto ma prawo formalnie podpisać protokół (uprawnienia SMEP).

Wypełniony protokół z pomiarów elektrycznych

Poniżej przykład analizy wypełnionego protokołu z rzeczywistymi, przykładowymi danymi dla małej instalacji jednorodzinnej. Tabela pokazuje najważniejsze pozycje, jednostki i ocenę zgodności z zalecanymi wartościami. W protokole zawsze wpisujemy: punkt pomiarowy, przyrząd (nr kalibracji), napięcie testu, wynik, jednostkę, datę i podpis osoby wykonującej pomiary.

Lokalizacja Izolacja (MΩ) Limit (MΩ) Uziemienie (Ω) Połączenie wyrównawcze (Ω) Pętla Zs (Ω) Isc oblicz. (A) RCD IΔn (mA) RCD t (ms) Ocena
Główna rozdzielnica 120 ≥1 3.2 (Gł. uziom) 0.06 0.08 2875 — — OK
Oświetlenie parteru 3.6 ≥1 0.04 0.42 548 — — OK
Gniazda kuchnia 0.95 ≥1 0.09 0.13 1769 30 120 Uwaga
Piec CO 2.1 ≥1 0.05 0.06 0.12 1916 — — OK
Lodówka 4.5 ≥1 0.05 0.10 0.25 920 30 18 OK
Pralka 1.8 ≥1 0.07 0.14 0.37 621 30 45 Uwaga

Z tabeli wynika, że większość pomiarów izolacji i pętli zwarcia mieści się w bezpiecznych widełkach, ale gniazda kuchenne (0,95 MΩ) są trochę poniżej przyjętej granicy 1 MΩ. Uziom główny 3,2 Ω spełnia rekomendowane kryterium ≤4 Ω, a wartości połączeń wyrównawczych (0,04–0,14 Ω) potwierdzają ciągłość. RCD 30 mA wykazały czasy zadziałania od 18 do 120 ms; wpisujemy te wyniki w protokole wraz z numerem przyrządu i datą kalibracji.

  • Spisz identyfikację instalacji, lokalizację i datę.
  • Wymień przyrządy: typ, numer kalibracji, napięcie testu.
  • Zanotuj wyniki: izolacja (MΩ), uziom (Ω), Zs (Ω), Isc (A), RCD (mA i ms).
  • Porównaj z granicami norm i wpisz ocenę: OK / Uwaga / Do naprawy.
  • Podpis operatora, numer uprawnień SMEP, miejsce na uwagi i następne działania.

Izolacja instalacji – pomiary i zapis w protokole (w MΩ)

Izolację mierzymy miernikiem megomowym przy standardowym napięciu testu 500 V DC dla instalacji domowych. W protokole zapisujemy: punkt pomiarowy, wynik w MΩ, napięcie testu i stan warunków pomiaru (np. przewody podłączone/odłączone). Najważniejsze na początku: wpisz wynik i porównaj go z granicą 1 MΩ — to często stosowana granica przy odbiorze.

Zobacz także: Pomocnik Elektryka: Kod Zawodu 932921

Gdy wartość bliska jest granicy, dopisz uwagę i zaplanuj powtórkę po odłączeniu odbiorników. W tabeli protokołu warto dodać kolumnę 'limit' i 'uwagi', by raport był czytelny dla inwestora i inspektora. Przy izolacji poniżej 1 MΩ trzeba sprawdzić instalację gałąź po gałęzi; w protokole zanotuj, które obwody wymagają naprawy.

Co wpisać w protokole

W polu dotyczącym izolacji wpisujemy: "Izolacja L–PE: 0,95 MΩ @500 V; przyrząd: MI-500 (nr 12345), kal. 2025-03; wykonano 2025-07-02; uwaga: sprawdzić gniazda kuchenne". Taki zapis zawiera wszystkie niezbędne dane formalne i ułatwia późniejszą weryfikację.

Uziemienie – rezystancja i zgodność z normami (Ω)

Pomiar rezystancji uziemienia wykonuje się metodą spadku potencjału lub immitancyjną zaciskową, jeśli warunki na to pozwalają. W protokole podaj metodę badania, wynik w Ω i lokalizację uziomu. Dla budynku mieszkalnego praktyczna rekomendacja to R ≤ 4 Ω; warto jednak sprawdzić wymagania inwestora lub zakładu energetycznego.

Zobacz także: Darmowy Kurs Elektryka: Praktyka Domowa

Jeśli wynik >4 Ω, protokół powinien wskazać proponowane działania: dobić kolejny pręt uziemiający 2,5 m (koszt materiału ok. 120–250 zł za pręt), wykonać uziom poziomy lub połączyć z instalacją odgromową. W protokole ujmij przybliżony koszt naprawy i termin ponownych pomiarów.

Zapisy praktyczne

W protokole notujemy: "Metoda: spadek potencjału; wynik: 3,2 Ω; przyrząd: EarthTest 3000 nr 678; data: 2025-07-02; kal.: 2025-01; zalecenie: brak". Krótkie i jednoznaczne zapisy ułatwiają odbiór i audyt bezpieczeństwa instalacji.

Połączenia wyrównawcze – wartości rezystancji i zgodność

Połączenia wyrównawcze kontrolujemy pomiarem ciągłości przewodów ochronnych i wyrównawczych. W protokole wpisujemy rezystancję mm–Ω lub Ω zależnie od użytego zakresu miernika. Dobra praktyka to wartości rzędu dziesiątych lub setnych części oma, co pokazuje niską rezystancję łączeń.

W przykładzie tabela pokazuje 0,04–0,14 Ω — to poziom akceptowalny dla głównych przewodów wyrównawczych. Jeśli wynik przekracza 0,5 Ω, w protokole wpisujemy konieczność poprawienia połączenia i proponujemy wymianę złączek lub dospawanie punktów kontaktowych.

Jak mierzyć i wpisywać

Stosujemy metodę prądową (miernik niskoomowy) i zapisujemy: "Continuity PE–PC: 0,06 Ω @200 A; przyrząd: LowOhm X nr 024; uwaga: zacisk DB-2 dokręcić". W protokole warto dodać zdjęcie punktu pomiarowego jako załącznik.

Pętla zwarcia – prąd zwarciowy i czas zadziałania

Pętla zwarcia (Zs) to parametr krytyczny. W protokole zapisujemy zmierzoną Zs, a obok obliczamy Isc = 230 V / Zs. To prosta transformacja, która daje wartość prądu zwarciowego potrzebną do oceny zadziałania zabezpieczenia.

Przykład z tabeli: Zs = 0,13 Ω → Isc ≈ 1769 A. Ten Isc zwykle zapewni szybkie zadziałanie wyłącznika nadprądowego. W protokole wpisujemy także przewidywany czas zadziałania zabezpieczenia przy danym prądzie zwarciowym (jeśli znany) lub kategorię zabezpieczenia, aby pokazać zgodność.

Co opisujemy

W polu dotyczącym pętli zwarcia wpisujemy: "Zs zmierzone: 0,13 Ω; Isc obliczone: 1769 A; zabezpieczenie: wyłącznik B16; ocena: zadziałanie natychmiastowe (klasa B)". To pozwala osobom kontrolującym szybko ocenić bezpieczeństwo instalacji.

Wyłączniki różnicowoprądowe (RCD) – prąd i czas reakcji

Testy RCD wykonujemy przy użyciu testera różnicowoprądowego, który wstrzykuje prąd resztkowy i mierzy czas zadziałania. W protokole wpisujemy nominalny prąd IΔn, zmierzoną wartość wyzwalającą i czas reakcji w ms. Prosty test przyciskiem nie zastępuje pomiaru przyrządem.

Z danych: RCD 30 mA w obwodzie lodówki zadziałał w 18 ms przy 30 mA — wynik dobry. Tam, gdzie RCD reaguje później (np. 120 ms), protokół powinien odnotować typ RCD i rekomendację sprawdzenia układu przewodów oraz poprawności połączeń ochronnych.

Jak zapisać

Wpis: "RCD typ AC, IΔn 30 mA; test 30 mA → t = 120 ms; test 150 mA → t = 18 ms; przyrząd: RCDTest 2 nr 991; uwaga: wymiana przewodu PE w obwodzie kuchennym rozważyć". To daje pełny obraz działania zabezpieczenia.

Ocena eksploatacyjna – czy instalacja nadaje się do użycia

Ocena eksploatacyjna w protokole powinna być bezpośrednia: wpisujemy stan zgodności poszczególnych sekcji i ogólną kategorię: "Dopuszczona do użytkowania", "Dopuszczona po uzupełnieniu" lub "Niedopuszczona". Uzasadnienie zapisujemy odwołując się do konkretnych pomiarów z tabeli.

W przykładzie protokołu wpiszemy, że instalacja jest częściowo dopuszczona, z uwagami dla gniazd kuchennych (izolacja 0,95 MΩ) i pralki (czas RCD 45 ms przy 30 mA). Protokół powinien wskazywać także termin powtórnych pomiarów po naprawie.

Co nie może zabraknąć

W polu oceny dodaj informację o przyrządach i numerach uprawnień osoby wykonującej pomiary. Zapis: "Ocena: częściowo zgodna; działania naprawcze: wymiana gniazd kuchennych i powtórzenie pomiarów do 14 dni". Takie wpisy chronią właściciela i wykonawcę.

Wymagane uprawnienia SMEP i szkolenia – zapisy w protokole

W protokole koniecznie wpisujemy dane osoby wykonującej pomiary: pełna nazwa uprawnień (np. SMEP G1 / G2 / G3), numer certyfikatu i datę ważności. Bez tych informacji dokument formalnie traci moc dowodową. Uprawnienia potwierdzają kompetencje i zakres odpowiedzialności.

Kursy SMEP dostępne są online i stacjonarnie; koszt kursu orientacyjnie 350–800 zł, egzamin 120–300 zł. W protokole warto dodać adnotację o formie szkolenia (kurs online/stacjonarny) oraz numerze referencyjnym szkolenia. To ułatwia kontrolę przy odbiorze.

Dodatkowe zapisy

W protokole wpisujemy także numer licencji przyrządu i datę jego kalibracji. Przykład zapisu: "Wykonawca: SMEP G2 nr 4458; kurs: online; data ważności uprawnień: 2028-05-12; przyrządy zgodne z kalibracją". To zwiększa przejrzystość dokumentu.

Przykładowy rozkład kosztów związanych z pomiarami i uzupełnieniami warto zapisać w protokole lub załączyć jako kosztorys.

Wypełniony protokół z pomiarów elektrycznych – Pytania i odpowiedzi

  • Jakie sekcje protokołu są najważniejsze przy odbiorze pomiarów instalacji elektrycznej?

    Najważniejsze sekcje obejmują lokalizację i opis instalacji, zestaw sprzętu pomiarowego, daty badań oraz sposób przeprowadzenia pomiarów, a także wyniki pomiarów i decyzje dotyczące dalszych działań lub napraw.

  • Jak powinny być podane wartości rezystancji izolacji i rezystancji uziemienia w protokole?

    Rezystancja izolacji każdej gałęzi powinna być podana w megabaiłach omów (MΩ) wraz z oceną zgodności z normami. Rezystancja uziemienia musi być wpisana w ohm (Ω) i zestawiona z obowiązującymi normami bezpieczeństwa.

  • Co powinno być potwierdzone w zakresie ciągłości połączeń wyrównawczych i impedancji pętli zwarcia?

    Ciągłość połączeń wyrównawczych powinna być potwierdzona wartościami rezystancji i ich zgodnością z przepisami. Impedancja pętli zwarcia to kluczowy parametr dla prawidłowego działania zabezpieczeń; należy podać wartość oraz maksymalny prąd zwarciowy i czas zadziałania.

  • Jak oceniać wyłączniki różnicowoprądowe i jakie elementy raportu są kluczowe dla decyzji o dopuszczeniu do użytkowania?

    RCD muszą być ocenione pod kątem zadziałania, wartości prądu zadziałania (IΔn) oraz czasu reakcji. Wnioski protokołu powinny jednoznacznie określać, czy instalacja nadaje się do eksploatacji, czy wymaga napraw lub modernizacji.