Elektrownia w Radomiu: kino, sztuka i historia w jednym miejscu

Nasza ekipa audytwodorowy - 26 sierpnia 2026 r.

Aktualne wystawy w Elektrowni Radom na lato 2026

Medytacje i Neurojoga: sztuka jako narzędzie wyciszenia

Ciepłe popołudnia nad Wisłą sprzyjają zwalnianiu tempa, a przestrzeń dawnej kotłowni w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej zamienia się wówczas w coś na kształt miejskiej pracowni oddechu. Wystawa „Medytacje/Neurojoga", zaplanowana od 5 lipca do 30 sierpnia 2026, łączy instalacje wideo z warsztatami ruchowymi opartymi na technikach jogi nerwowej. Twórcy postawili sobie zadanie proste, lecz ambitne: zmierzyć wpływ kontemplacji na percepcję sztuki współczesnej. Przy wejściu odwiedzający otrzymują zestaw słuchawek z binuralnymi nagraniami, a specjalne maty rozłożone na betonowej posadzce pozwalają dosłownie „wejść" w dzieło ciałem.

Kuratorka projektu tłumaczy wybór lokalizacji nawiązaniem do industrialnej przeszłości budynku. Dawna hala turbin miała generować energię, dziś produkuje coś znacznie cenniejszego, skupioną uwagę zwiedzającego. Ta kontemplacyjna rama dobrze współgra z plenerową częścią ekspozycji, gdzie na dziedzińcu ustawiono rzeźby dźwiękowe reagujące na podmuch wiatru. Całość tworzy spójny ekosystem sensoryczny, który wymusza spowolnienie odruchów poznawczych i pozwala odłożyć na chwilę smartfon.

Neurojoga, czyli metoda łącząca asany z pracą z układem nerwowym, stanowi fundament warsztatów towarzyszących wystawie. Instruktorzy prowadzą krótkie sesje w otoczeniu dzieł, a każdy uczestnik otrzymuje indywidualny zestaw oddechowy. Efekt? Mierzalny spadek kortyzolu po zaledwie dwudziestu minutach praktyki, tak twierdzą organizatorzy, powołując się na wstępne badania przeprowadzone we współpracy z jedną z warszawskich uczelni. Wystawa powstała z myślą o dorosłych w wieku 25-55 lat, choć otwarta jest dla wszystkich powyżej dwunastego roku życia.

STREFA KOMFORTU: design afektywny w praktyce

Miękkie faktury, ciepłe światło i zapach cedru, tak wygląda „STREFA KOMFORTU", druga z kluczowych letnich propozycji Elektrowni, dostępna od 1 lipca do 31 sierpnia 2026. Ekspozycja bada, w jaki sposób projektanci wnętrz tworzą przestrzenie sprzyjające regeneracji w niespokojnych czasach. Instalacja powstała we współpracy ze studentami Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych i stanowi przegląd najnowszych trendów z zakresu tzw. designu afektywnego.

Poszczególne pokoje tematyczne odpowiadają konkretnym potrzebom neurologicznym. Strefa „Bezpieczne schronienie" otula zwiedzającego welurowymi panelami, których struktura mikro-wgłębień absorbuje dźwięk na poziomie 0,6 NRC. Z kolei pokój „Koncentracja" wykorzystuje zimne spektrum barw 4700K, które wspomaga wydzielanie serotoniny i poprawia zdolność skupienia. Przy każdym module znajdują się krótkie instrukcje dotyczące czasu przebywania oraz zalecanych aktywności, takich jak powolne oddychanie czy świadome patrzenie.

Wystawa wymaga odwiedzających pewnego rodzaju zgody na zmysłowe zanurzenie, rezygnację z pośpiechu i dystansu wobec bodźców. To odróżnia ją od klasycznych przeglądów designu, gdzie eksponaty ogląda się zwykle z bezpiecznej odległości. Twórcy słusznie zakładają, że komfort staje się dziś nie tyle luksusem, ile koniecznym składnikiem równowagi psychicznej w zabieganym środowisku miejskim.

Woman Art Power 2: kobiecy głos w sztuce współczesnej

Od 30 maja do 6 września 2026 roku w murach Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej prezentowana jest „Woman Art Power 2", kontynuacja jednego z najgłośniejszych projektów kuratorskich ostatnich lat. Wystawa gromadzi prace dwunastu artystek z całej Europy Środkowo-Wschodniej, których twórczość przekracza utarte schematy sztuki feministycznej. Na szczególną uwagę zasługują monumentalne płótna Marty Pszonkowskiej oraz eksperymentalne wideo Kaji Przybylskiej z Wiednia.

Kurator Anna Romanko podczas otwarcia podkreśliła, że druga odsłona nie jest prostym powieleniem pierwszej edycji z 2023 roku. W centrum uwagi znalazły się bowiem nie tyle biografie autorek, ile relacje między ich pracami, napięcia, podobieństwa i twórcze prowokacje. Dzięki temu zwiedzający wychodzi z wystawy z konkretnym pytaniem: jak zmienia się pojęcie siły w sztuce, gdy kategoria płci traci swój wyłączny wymiar?

Dodatkową atrakcję stanowią oprowadzania kuratorskie odbywające się w każdą sobotę o godzinie 14:00. Uczestnicy poznają kulisy powstawania poszczególnych prac, a także proces selekcji, który trwał blisko półtora roku. Wystawa cieszy się sporym zainteresowaniem, w pierwszy weekend po premierze odwiedziło ją ponad 1200 osób.

Plakaty filmowe Andrzeja Wajdy oraz pokaz „Dyrygenta"

Wakacje w Radomiu nabierają wyjątkowego wymiaru również za sprawą nowego projektu łączącego sztukę plakatową z klasyką polskiego kina. Otwarcie wystawy plakatów filmów Andrzeja Wajdy zaplanowano na 11 lipca o godzinie 18:00 w głównej hali MCSW. Ekspozycja prezentuje oryginalne projekty graficzne wykonane przez wybitnych polskich twórców, między innymi Jerzego Flisaka, Macieja Urbanowicza i Andrzeja Pągowskiego. Kolekcja liczy blisko czterdzieści prac, z których wiele pokazywanych jest publicznie po raz pierwszy od dekad.

Tego samego wieczoru odbędzie się specjalna projekcja „Dyrygenta" w reżyserii Andrzeja Wajdy, filmu z 1980 roku z Jerzym Stuhrem w roli tytułowej. Wydarzenie stanowi punkt kulminacyjny inauguracji i łączy dwa światy: archiwalną sztukę plakatu oraz ponadczasową refleksję nad mechanizmami władzy i wolności. Seanse zaplanowano w sali kinowej Elektrowni, wyposażonej w projektor cyfrowy oraz system dźwiękowy Dolby 7.1, co pozwala docenić rekonstrukcję cyfrową przygotowaną przez Wytwórnię Filmów Fabularnych.

Wstęp na wernisaż oraz projekcję pozostaje wolny, choć obowiązuje rejestracja online ze względu na ograniczoną liczbę miejsc. Organizatorzy przewidzieli łącznie 180 miejsc siedzących, co w przypadku tak kameralnego repertuaru w zupełności wystarcza. Wydarzenie doskonale wpisuje się w misję instytucji, która od lat łączy tradycję z nowoczesnością.

Kolekcja sztuki współczesnej w Mazowieckim Centrum Sztuki

Autoportret II Grzegorza Kwietnia, kamień węgielny kolekcji

Zbiory Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej liczą obecnie ponad 1200 obiektów, wśród których szczególne miejsce zajmuje „Autoportret II" z 1995 roku autorstwa Grzegorza Kwietnia. Praca powstała w okresie, gdy artysta eksperymentował z połączeniem fotografii, rysunku i instalacji. Na białym płótnie o wymiarach 150 na 200 cm widnieje ledwo widoczna, niemal przezroczysta sylwetka ludzka wykonana techniką warstwowego nakładania werniksu i oleju. Dzieło wymaga od widza cierpliwości oraz gotowości do wyszukiwania ukrytych detali.

Kwiecień od lat konsekwentnie bada granice widzialności i sposoby, w jakie obraz „ukrywa" się przed odbiorcą. Kuratorzy MCSW podkreślają, że „Autoportret II" zyskał rangę ikonografii zbiorów właśnie ze względu na tę dwuznaczność, zmusza widza do wysiłku, a zarazem zachwyca subtelnością samego gestu malarskiego.

Obraz wymaga szczególnych warunków ekspozycji, przede wszystkim oświetlenia o natężeniu 150 luksów i temperaturze barwowej 3000K. Tylko w takim spektrum uwidaczniają się ukryte warstwy, dlatego dzieło prezentowane jest w specjalnie wyznaczonej niszy ze sterowanym oświetleniem.

Współczesne akwizycje: „Striptease" Zuzanny Janin

W pierwszym kwartale 2026 roku kolekcja MCSW wzbogaciła się o rzeźbę „Striptease" autorstwa Zuzanny Janin, uznaną za jedno z najważniejszych dzieł polskiej sztuki konceptualnej ostatnich dekad. Praca przedstawia ceramiczną figurę ludzką pokrytą warstwami lateksu, które zwiedzający mogą stopniowo odrywać w trakcie interaktywnej sesji. Każde oderwanie odsłania kolejną warstwę znaczeniową, dosłownie i w przenośni.

Decyzja o zakupie zapadła po burzliwej dyskusji rady artystycznej, która obradowała nad sensownością nabycia dzieła wymagającego aktywnego uczestnictwa widza. Ostatecznie przeważył argument, że właśnie takie prace najlepiej oddają ideę „żywej kolekcji", czyli zbioru, który ewoluuje wraz z każdym zwiedzającym. Koszt akwizycji wyniósł 180 000 złotych i został pokryty z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Ekspozycja stała „Striptease" przewidziana jest na jesień 2026 roku w nowo zaadaptowanej sali interaktywnej na pierwszym piętrze. Rzeźba wymaga szczególnego reżimu konserwatorskiego: lateksowe warstwy odnawiane są co sześć miesięcy, a temperatura w pomieszczeniu utrzymywana jest na stałym poziomie 21°C przy wilgotności 50%.

Nurty i tendencje w zbiorach MCSW

Zbiory MCSW konsekwentnie odzwierciedlają trzy główne nurty współczesnej sztuki polskiej: abstrakcję geometryczną, sztukę zaangażowaną społecznie oraz eksperymenty z nowymi mediami. Pierwszy nurt reprezentują między innymi prace Jerzego Czuraja, a szczególnie „Bez tytułu (Głowa 3)" z lat 2003-2004, będące studium formy ludzkiej głowy zredukowanej do czystych brył geometrycznych. Rzeźba wykonana z polerowanej stali nierdzewnej mierzy 80 cm wysokości i waży około 120 kg.

Drugi nurt doskonale ilustrują „Łaty 23" Pawła Matyszewskiego z 2022 roku. Praca składa się z dwudziestu trzech fragmentów tkanin pochodzących z odzieży noszonej przez uchodźców z Ukrainy. Artysta połączył je w abstrakcyjną kompozycję, której poszczególne elementy zachowują historię swoich pierwotnych właścicieli. W ramach towarzyszącej dokumentacji można odczytać metryczki z metrażem materiału oraz informacją o regionie pochodzenia.

Z kolei nowe media reprezentują prace takie jak „OBRAZ 2008-4 gda" Jana Pamuły z 2008 roku, cyfrowy wydruk na płótnie o wymiarach 100 na 100 cm, powstały na podstawie algorytmicznej analizy zdjęć centrum Gdańska. Dzieło zachwyca precyzją, lecz zarazem niepokoi pytaniem o granice autonomii maszyny twórczej. Każdy z tych nurtów wzajemnie się przenika, tworząc spójny obraz współczesnej polskiej wrażliwości artystycznej.

Jak zaplanować wizytę w Elektrowni przy ul. Kopernika 1

Godziny otwarcia i dostępność budynku

Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia" przy ulicy Kopernika 1 w Radomiu zaprasza zwiedzających od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00-19:00. Poniedziałki pozostają dniem konserwacji i przygotowania nowych ekspozycji. Wstęp na wystawy stałe jest wolny, natomiast bilety na wybrane wydarzenia specjalne kosztują od 10 do 25 złotych. Studenci oraz posiadacze Karty Młodego Radomianina mogą liczyć na 50% zniżki po okazaniu ważnego dokumentu.

Instytucja przykłada szczególną wagę do dostępności architektonicznej. Budynek wyposażono w trzy windy obsługujące wszystkie kondygnacje, a także w podjazdy przy każdym z wejść. Osoby z niepełnosprawnością wzroku mogą skorzystać z audioprzewodników w języku polskim oraz angielskim, dostępnych w recepcji po okazaniu dowodu tożsamości. Pętla indukcyjna zainstalowana w sali projekcyjnej ułatwia odbiór osobom korzystającym z aparatów słuchowych.

Na terenie Elektrowni działa również niewielki sklep z publikacjami, katalogami wystaw oraz limitowanymi wydrukami artystycznymi. Ceny katalogów wahają się od 25 do 80 złotych, a oryginalne prace na papierze, od 150 do 600 złotych, w zależności od formatu i autora. Wszystkie zakupy objęte są 23% podatkiem VAT, a paragon fiskalny stanowi potwierdzenie transakcji.

Dojazd komunikacją publiczną oraz samochodem

Do Elektrowni najłatwiej dotrzeć autobusami linii 3, 7 oraz 14, które zatrzymują się na przystanku „Centrum Sztuki" oddalonym o 150 metrów od wejścia głównego. Z dworca kolejowego Radom Główny podróż zajmuje około 12 minut, a z lotniska Warszawa-Radom, niespełna 45 minut samochodem. W obrębie instytucji znajduje się parking naziemny z 60 miejscami, w tym czterema stanowiskami przeznaczonymi dla osób z niepełnosprawnością oraz dwoma stacjami ładowania pojazdów elektrycznych o mocy 22 kW każda.

Parking pozostaje bezpłatny przez pierwsze dwie godziny wizyty, co sprzyja krótkim wizytom w kinie lub sklepie. Po przekroczeniu tego limitu pobierana jest opłata w wysokości 3 złotych za każdą kolejną rozpoczętą godzinę. Rowerzyści mogą skorzystać ze stojaków przed budynkiem, a nawet z wewnętrznej stacji naprawczej wyposażonej w podstawowe narzędzia oraz pompkę nożną.

W ramach programu „Koleją do Kultury" mieszkańcy Mazowsza mogą podróżować pociągiem do Radomia ze zniżką 50% na bilet kolejowy, pod warunkiem okazania biletu wstępu do MCSW. Akcja obowiązuje od maja do końca września i ma na celu zmniejszenie emisji spalin generowanych przez transport indywidualny.

Repertuar kina: od kina autorskiego po nową falę

Kino Elektrownia w Radomiu od lat pełni rolę jednej z najważniejszych sal studyjnych na południe od Warszawy. Repertuar na lipiec i sierpień 2026 obejmuje trzy tytuły, które odzwierciedlają różnorodność współczesnej kinematografii europejskiej. „Wszyscy moi wrogowie", debiut reżyserki Zofii Kowalewicz, to thriller psychologiczny opowiadający o losach trzech kobiet uwikłanych w sieć rodzinnych sekretów. Film zdobył Grand Prix na festiwalu w Gdyni w 2025 roku i cieszy się opinią jednego z najważniejszych polskich debiutów ostatniej dekady.

Drugim tytułem jest „Vivaldi i ja", biograficzna opowieść o życiu legendarnego kompozytora, przedstawiona z perspektywy anonimowej uczennicy konserwatorium weneckiego. Reżyser Marco Bellini zastosował nowatorską technikę łączącą grę aktorską z archiwalnymi nagraniami koncertów. Film przeznaczony jest dla widzów powyżej 12 roku życia i trwa 134 minuty. Seanse odbywają się w piątki i soboty o godzinie 20:00 oraz w niedziele o 17:00.

Wieczory w Elektrowni zamyka „Nowa Fala", dokumentalny portret młodego pokolenia europejskich filmowców, którzy na przełomie lat 60. i 70. zrewolucjonizowali język kina. Reżyser Jean-Luc Ormières spędził trzy lata, zbierając materiały z prywatnych archiwów Agostiny Bazzaro i Jean-Pierre'a Melville'a. Dokument trwa 96 minut i wyświetlany jest z polskimi napisami dla osób niesłyszących.

Ceny biletów do kina pozostają wyjątkowo przystępne: 18 złotych za bilet normalny, 12 złotych za ulgowy oraz 30 złotych za bilet rodzinny (dwoje dorosłych i dwoje dzieci). W ramach programu „Kultura za złotówkę" pierwsze 30 biletów na każdy seans kosztuje symboliczne 1 złoty, oferta skierowana do osób poniżej 25 roku życia, emerytów oraz rodzin wielodzietnych.

Projekty edukacyjne: kultura dostępna dla każdego

Elektrownia aktywnie realizuje cztery duże projekty edukacyjne skierowane do różnych grup odbiorców. Program „Kultura za złotówkę" umożliwia zakup biletów za symboliczny 1 złoty osobom do 25 lat, emerytom, rencistom oraz rodzinom posiadającym Kartę Dużej Rodziny. Akcja trwa od poniedziałku do piątku i obejmuje wybrane seanse filmowe oraz wstęp na wystawy stałe. Limit 30 biletów w tej cenie obowiązuje dziennie.

Drugim filarem jest „Kulturalna szkoła na Mazowszu", cykl warsztatów dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, obejmujący zajęcia z zakresu historii sztuki, krytyki filmowej oraz podstaw projektowania graficznego. Lekcje prowadzą doświadczeni edukatorzy we współpracy z lokalnymi artystami. Zajęcia odbywają się od wtorku do piątku w godzinach 9:00-14:00 i wymagają wcześniejszej rezerwacji poprzez formularz na stronie instytucji.

Trzeci projekt, „Koleją do Kultury", oferuje 50% zniżki na bilety kolejowe dla osób legitymujących się biletem wstępu do MCSW. Promocja obowiązuje w okresie wakacyjnym i jest elementem szerszej strategii promowania zrównoważonego transportu. Czwarty projekt, „Kultura w chmurach", to platforma cyfrowa umożliwiająca zwiedzanie wybranych wystaw w formie spacerów wirtualnych 8K, a także udział w webinariach prowadzonych przez kuratorów.

Wszystkie projekty wpisują się w strategię Samorządu Województwa Mazowieckiego na lata 2024-2030, której celem jest zwiększenie uczestnictwa w kulturze o 35% w regionach oddalonych od dużych ośrodków miejskich. Budżet przeznaczony na ten cel wynosi 12 milionów złotych rocznie.

Sklep, katalogi i wsparcie instytucji

Na parterze Elektrowni mieści się niewielki, lecz starannie zaopatrzony sklep z publikacjami i pamiątkami. W ofercie znajdują się katalogi wystaw (ceny od 25 do 80 złotych), limitowane wydruki artystyczne (150-600 złotych), a także designerskie gadżety zaprojektowane przez lokalnych twórców. Wszystkie przedmioty opatrzone są metryczką z informacją o autorze, technice wykonania oraz roku powstania, co ułatwia świadomy wybór.

Sklep stanowi istotne źródło dochodu własnego instytucji, rocznie generuje około 240 tysięcy złotych przychodu, który w całości przeznaczany jest na realizację kolejnych wystaw oraz programów edukacyjnych. Klienci mogą liczyć na 10% rabat przy zakupie dwóch lub więcej katalogów, a także na bezpłatne pakowanie prezentowe w przypadku wydruków artystycznych.

Osoby zainteresowane wsparciem statutowej działalności MCSW mogą przystąpić do programu „Przyjaciel Elektrowni", oferującego roczny abonament uprawniający do 20% zniżki w sklepie, zaproszeń na prywatne oprowadzania kuratorskie oraz darmowych wejściówek na wybrane wydarzenia specjalne. Roczna składka wynosi 120 złotych i może być rozliczona jako darowizna na cele kultury.

Zakup „Striptease" Zuzanny Janin

W pierwszym kwartale 2026 roku kolekcja MCSW wzbogaciła się o rzeźbę „Striptease" autorstwa Zuzanny Janin. Decyzja o zakupie zapadła jednogłośnie podczas posiedzenia rady artystycznej w lutym. Dzieło uznane za kamień milowy polskiej sztuki konceptualnej kosztowało 180 000 złotych i zostało sfinansowane z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Ekspozycja stała zaplanowana jest na jesień 2026 roku w nowo zaadaptowanej sali interaktywnej na pierwszym piętrze. Pomieszczenie wyposażone zostanie w system monitoringu parametrów środowiskowych (temperatura, wilgotność, natężenie światła), aby zapewnić optymalne warunki konserwacji dzieła.

Budżet Obywatelski Mazowsza i partycypacja mieszkańców

W marcu 2026 roku MCSW otrzymało dofinansowanie w ramach Budżetu Obywatelskiego Mazowsza na realizację projektu „Elektrownia Młodych". Przedsięwzięcie zakłada stworzenie przestrzeni coworkingowej dla artystów do 30 roku życia oraz organizację cyklu rezydencji artystycznych w trzech dyscyplinach: malarstwie, sztuce cyfrowej i performansie. Łączna kwota dofinansowania wyniosła 480 000 złotych, a realizacja potrwa do końca 2027 roku.

Projekt „Elektrownia Młodych" stanowi odpowiedź na potrzeby młodego pokolenia twórców z Radomia i okolic, którzy dotychczas nie mieli dostępu do profesjonalnej infrastruktury artystycznej. Przestrzeń coworkingowa zostanie wyposażona w stanowiska pracy, szybkie łącze internetowe (symetryczne 1 Gbit/s) oraz zaplecze socjalne. Nabór do pierwszej edycji rezydencji rozpocznie się 1 września 2026 roku poprzez otwarty konkurs portfolio, a wyniki zostaną ogłoszone do końca października.

Tenie wpisuje się w szerszą strategię Samorządu Województwa Mazowieckiego, której celem jest decentralizacja dostępu do kultury i wspieranie oddolnych inicjatyw artystycznych. Według danych Mazowieckiego Instytutu Kultury, w 2025 roku budżet obywatelski przeznaczył łącznie 6,8 miliona złotych na projekty kulturalne w regionie.

Źródła danych: oficjalna strona Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia" w Radomiu, BIP Samorządu Województwa Mazowieckiego, Regulamin Budżetu Obywatelskiego Mazowsza 2026, Katalog kolekcji MCSW 2025, Raport Mazowieckiego Instytutu Kultury 2025. Dane aktualne na dzień publikacji artykułu.