Czy elektronarzędzia można oddać na złom? Gdzie i jak

Tak, zużyte elektronarzędzia można oddać do skupu złomu, ale tylko takiego, który ma uprawnienia do zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zepsuta wiertarka czy szlifierka to elektrośmieć, a nie zwykły złom metalowy. Bez opłat przyjmie ją sklep przy zakupie nowego sprzętu tego samego rodzaju oraz serwis, gdy naprawa jest niemożliwa lub nieopłacalna, a mieszkańcy mogą ją też zawieźć do PSZOK w swojej gminie. Nie wolno jej wrzucać do pojemnika na odpady zmieszane, a firmy mają osobną ścieżkę: przekazują sprzęt uprawnionemu odbiorcy.

• Czy elektronarzędzie to elektrośmieć?
• Czy skup złomu przyjmie elektronarzędzia?
• Gdzie oddać zużyte elektronarzędzia?
• Kiedy sklep lub serwis przyjmie elektronarzędzie za darmo?
• Czy na PSZOK przyjmują elektrośmieci?
• Co zrobić z akumulatorem od elektronarzędzia?
• Czy za wyrzucenie elektronarzędzia do śmietnika grozi kara?
• Elektronarzędzia z firmy: jak je oddać zgodnie z przepisami?
• Jak przygotować elektronarzędzie do oddania?

Czy elektronarzędzie to elektrośmieć?

Tak, każde zużyte elektronarzędzie, sieciowe lub akumulatorowe, jest elektrośmieciem, czyli zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym (ZSEE). Poradnik elektrosegregacja.pl o elektrośmieciach definiuje je jako urządzenia zasilane prądem lub bateryjnie, które utraciły funkcjonalność, zostały wycofane z eksploatacji albo się zestarzały, i wśród grup takiego sprzętu wymienia wprost elektryczne narzędzia ręczne i elektronarzędzia.

Odpadem staje się sprzęt niesprawny, niekompletny lub uszkodzony. Dlatego stara wiertarka, wkrętarka, szlifierka kątowa czy wyrzynarka trafia do tego samego systemu zbiórki co pralka czy laptop, a nie do kosza na śmieci komunalne. Znak przekreślonego kosza na urządzeniu informuje właśnie o tym zakazie.

Czy skup złomu przyjmie elektronarzędzia?

Skup złomu może legalnie przyjąć zużyte elektronarzędzie tylko wtedy, gdy ma uprawnienia do zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zwykły skup metali bez takich uprawnień nie jest właściwym miejscem dla wiertarki czy szlifierki, nawet jeśli ma ona metalowy korpus.

Ten warunek opisywał już artykuł Infor o oddawaniu zużytego sprzętu na złom z 2008 r.: punkt skupu musiał być wpisany do rejestru zbierających zużyty sprzęt, prowadzonego wtedy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Przepisy od tego czasu się zmieniały (w nowszych dyskusjach przywoływana jest ustawa z 11 września 2015 r.), więc w punkcie zapytaj, czy ma aktualne uprawnienia do zbierania ZSEE i czy wyda potwierdzenie przyjęcia.

Nawet uprawniony skup nie musi przyjąć każdego sprzętu. Recykling elektroniki wymaga demontażu i podziału na frakcje, takie jak metale, tworzywa sztuczne, szkło i elementy niebezpieczne, a tekst Karat Recykling o oddawaniu RTV i AGD na złom zaznacza, że nie każdy punkt skupu ma takie możliwości i tylko nieliczne punkty przyjmują niesprawny złom elektroniczny.

Jak wygląda sprzedaż w praktyce, pokazują warunki skupu Zbieracza Warszawskiego: klient podaje rodzaj sprzętu, lokalizację, stan i wagę, najlepiej ze zdjęciami. Własny transport firma zapewnia na Mazowszu od 250 kg, w innych województwach od 500 kg, a mniejsze ilości trzeba dowieźć do magazynu. W takim skupie pojedyncze elektronarzędzie zawieziesz więc sam.

Czego nie przyjmą na złomie?

Na zwykłym złomie nie przyjmą elektronarzędzi w ogóle, jeśli punkt nie zbiera zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Skupy elektrozłomu same ustalają, jakie urządzenia i podzespoły kupują, więc listę sprawdzisz w cenniku punktu albo telefonicznie przed przyjazdem.

Problemem bywa też sprzęt niekompletny lub rozkręcony. Usługi odbioru elektrośmieci z domu opisane przez Warszawę i Gdynię zabierają wyłącznie kompletne urządzenia, dlatego nie rozbieraj narzędzia na części przed oddaniem, chyba że punkt wyraźnie się na to zgodzi.

Ile można dostać za elektrośmieci?

Dostępne dane nie podają stawek za zużyte elektronarzędzia, więc kwotę poznasz dopiero z cennika lub wyceny konkretnego skupu. O wartości decydują surowce: artykuł eko-commerce o elektrośmieciach w skupach złomu wymienia w elektronice złoto, srebro, aluminium i żelazo, obok metali szkodliwych dla środowiska.

Skup wycenia sprzęt po stanie, wadze i zdjęciach, a przy małej masie dochodzi koszt Twojego dojazdu. Jeśli chcesz tylko legalnie pozbyć się jednej czy dwóch maszyn, bezpłatny sklep, serwis lub gminny punkt zbiórki mogą okazać się prostsze.

Gdzie oddać zużyte elektronarzędzia?

Zużyty sprzęt elektroniczny, w tym elektronarzędzia, oddajesz do jednego z legalnych punktów zbiórki: PSZOK, sklepu, serwisu, gminnej zbiórki mobilnej albo uprawnionego skupu elektrozłomu. Wybór zależy od tego, czy kupujesz nowe narzędzie, czy stare jest kompletne i czy zależy Ci na zapłacie.

Przykład: elektrośmieci w Warszawie

W Warszawie elektronarzędzie oddasz w PSZOK, w sobotnich punktach zbiórki ElektroEko albo w zielonych kontenerach na mniejsze elektroodpady. Komunikat Miasta Warszawy o bezpłatnym odbiorze elektrośmieci z 2023 r. wymienia dwa PSZOK-i, 19 punktów ElektroEko czynnych w soboty w godz. 10:00-14:00 oraz 50 kontenerów na elektroodpady o wymiarach 20x50x40 cm, dostępnych całodobowo w kilkunastu dzielnicach.

Odbiór z domu dotyczy przede wszystkim dużego sprzętu, ale przy okazji można oddać też mniejsze urządzenia, pod warunkiem że są odłączone od zasilania. Liczba punktów, godziny i dni bez zbiórki się zmieniają, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny komunikat w serwisie Warszawa 19115.

Kiedy sklep lub serwis przyjmie elektronarzędzie za darmo?

Sklep przyjmie stare elektronarzędzie bezpłatnie, gdy kupujesz w nim nowy sprzęt tego samego rodzaju, a serwis, gdy naprawa okazała się niemożliwa albo uznasz ją za nieopłacalną. Za samo przyjęcie starego sprzętu nie płacisz; przy dostawie do domu sklep może pobrać opłatę najwyżej za dostawę nowego urządzenia.

Informacja Warszawa 19115 o elektroodpadach powołuje się tu na art. 37 pkt 1 i 2 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym: przy zakupie w sklepie zostawiasz taki sam zużyty sprzęt, a przy sprzedaży wysyłkowej dystrybutor ma obowiązek nieodpłatnie odebrać go z domu. Oddanie starego sprzętu zgłoś już przy zamówieniu. Działa zasada rodzaju za rodzaj: kupując nową szlifierkę, oddasz starą szlifierkę, ale nie licz na przyjęcie na tej podstawie np. starego odkurzacza.

Gdyński serwis o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym opisuje też dwa inne obowiązki. Sklep sprzedający sprzęt RTV/AGD o powierzchni sprzedaży co najmniej 400 m² musi bez zakupu przyjąć zużyty mały sprzęt z gospodarstwa domowego, którego żaden zewnętrzny wymiar nie przekracza 25 cm. Punkt serwisowy musi bezpłatnie przyjąć zużyty sprzęt, gdy naprawa jest technicznie niemożliwa lub gdy właściciel uzna ją za nieopłacalną.

Materiał mówi o sklepach RTV/AGD, więc nie rozstrzyga, czy ten obowiązek dotyczy marketu budowlanego sprzedającego elektronarzędzia. Zmierz narzędzie i zapytaj w punkcie obsługi klienta. Jeśli i tak wymieniasz sprzęt, przed zakupem możesz porównać producentów w tekście o wyborze marki elektronarzędzi.

Czy na PSZOK przyjmują elektrośmieci?

Tak, PSZOK (punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych) przyjmuje od mieszkańców zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny z gospodarstw domowych, w tym elektronarzędzia. Adres, godziny otwarcia i ewentualne ograniczenia ustala gmina, dlatego sprawdź je na stronie urzędu lub operatora odpadów.

Przykładem jest gdyński PSZOK Eko Dolina, który według tamtejszego serwisu przyjmuje duży i mały zużyty sprzęt z gospodarstw domowych, kompletny lub niekompletny, w każdym stanie. Sprzęt trzeba tam dowieźć we własnym zakresie.

Co zrobić, gdy PSZOK odmawia przyjęcia niekompletnego sprzętu?

Poproś o podstawę prawną odmowy na piśmie i zgłoś sprawę do gminy. W dyskusji na forum Elektroda o legalnym złomowaniu elektroniki uczestnicy wskazują, że art. 35 ustawy z 11 września 2015 r. zakazuje zbierania niekompletnego sprzętu podmiotom innym niż m.in. PSZOK, a ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakazuje gminom tworzyć PSZOK-i przyjmujące zużyty sprzęt. To opinie użytkowników forum, a nie oficjalna interpretacja, więc traktuj je jako punkt wyjścia do rozmowy z gminą.

Co zrobić z akumulatorem od elektronarzędzia?

Narzędzie akumulatorowe oddajesz jako elektrośmieć tak samo jak sieciowe, a o sposób oddania wyjmowanego akumulatora zapytaj w wybranym punkcie: razem z narzędziem czy osobno. Zgromadzone materiały nie opisują osobnej procedury dla pakietów do elektronarzędzi, więc nie zgaduj i nie wrzucaj akumulatora do odpadów zmieszanych.

Nie rozbieraj akumulatora i nie wyjmuj z niego ogniw, bo recykling elektroniki wymaga specjalistycznego demontażu. W Warszawie Miejskie Punkty Elektroodpadów na Bemowie, Bielanach i Woli przyjmują m.in. zużyte baterie i ładowarki, ale z tej listy nie wynika, że przyjmą duży pakiet akumulatorowy. Przed wyjazdem zapytaj w PSZOK lub skupie elektrozłomu, czy taki pakiet przyjmą.

Czy za wyrzucenie elektronarzędzia do śmietnika grozi kara?

Tak. Umieszczanie zużytego sprzętu razem z innymi odpadami jest wykroczeniem zagrożonym grzywną, o czym przypomina gdyński serwis wyrzucamto.pl. Warszawa dodaje, że elektrośmieci nie wolno też zostawiać w altankach śmietnikowych, a w Gdyni sprzęt wystawiony w miejscu gromadzenia odpadów nie zostanie odebrany.

Zbieracz Warszawski podaje grzywnę do 5000 zł i odnosi ją również do wieloletniego przechowywania elektrozłomu. Skup nie wskazuje przepisu, więc traktuj tę kwotę jako informację firmy, a nie wykładnię prawa.

Powodem zakazu jest skład elektrośmieci. Karat Recykling wymienia wśród substancji stosowanych w produkcji sprzętu RTV i AGD m.in. rtęć, ołów, kadm, nikiel i azbest, a niewłaściwa utylizacja może skazić wodę, glebę i powietrze. To przykład dla RTV/AGD, a nie wykaz substancji w konkretnym elektronarzędziu.

Elektronarzędzia z firmy: jak je oddać zgodnie z przepisami?

Firma przekazuje zużyte elektronarzędzia uprawnionemu odbiorcy, czyli skupowi elektrozłomu lub zakładowi przetwarzania, a nie oddaje ich do PSZOK jak mieszkaniec. Opis skupu elektrozłomu STAN-MAR wskazuje, że firmy mają obowiązek usuwać elektrozłom do uprawnionych odbiorców, a sam skup wystawia i potwierdza karty przekazania odpadów. Uczestnicy wspomnianej dyskusji na Elektrodzie zwracają uwagę, że odpady z działalności gospodarczej odbiera firma na podstawie osobnej umowy.

Zanim narzędzie trafi do odbiorcy, uporządkuj dokumentację. Jeśli o wycofaniu zdecydował przegląd, wynik zapisz w protokole przeglądu elektronarzędzi, a samo wycofanie odnotuj w kartotece elektronarzędzia. Dokument od odbiorcy dołącz do tej samej teczki.

Jak przygotować elektronarzędzie do oddania?

Wybierz punkt, sprawdź jego warunki i oddaj narzędzie kompletne, odłączone od zasilania. Poniższa lista porządkuje kolejne kroki.

1. Sprawdź, czy naprawa ma sens. Jeśli serwis uzna ją za niemożliwą albo Ty za nieopłacalną, zostaw sprzęt w serwisie bez opłat.
2. Kupujesz nowe narzędzie tego samego rodzaju? Zgłoś oddanie starego przy zakupie, także w sklepie internetowym.
3. Zmierz narzędzie. Jeśli żaden wymiar nie przekracza 25 cm, zapytaj w dużym sklepie o przyjęcie bez zakupu.
4. Nie rozkręcaj obudowy i nie wyjmuj silnika. Kompletne urządzenie przyjmie więcej punktów.
5. Akumulator i ładowarkę zabierz ze sobą i zapytaj w punkcie, jak je oddać.
6. W skupie zapytaj o uprawnienia do zbierania ZSEE, listę przyjmowanego sprzętu i cennik; podaj stan i wagę, wyślij zdjęcia.
7. W firmie zamów odbiór u uprawnionego odbiorcy i zachowaj kartę przekazania odpadów.
8. Nie zostawiaj narzędzia przy śmietniku ani w altanie śmietnikowej.